THE ONLY GREEK NEWSPAPER PUBLISHED IN SOUTH AUSTRALIA ENGLISH ΕΛΛΗΝΙΚΑ  
   

Αρχική Σελίδα

Διεθνή

Ελλάδα

Κύπρος

Αυστραλία

Παροικιακά

Αθλητικά

Άρθρα - Απόψεις

Πολιτισμός

Ιστορία

Υγεία

Επιστίμη

Αρχείο

Ανακοινώσεις

Ποιοί Είμαστε

Επικοινωνία

Σύνδεσμοι

Φωτογραφίες

Βίντεο

 

 


Renmark Paringa Council


Ραδιοφωνικο ιδρυμα Κυπρου


Ελληνικη Ραδιοφωνια τηλεοραση

 

 

Η Ελληνική Επανάσταση μέσα από

τα απομνημονεύματα του Κολοκοτρώνη

 Μάρτιος 2011

 Του Δρ Χρήστου Φίφη

ΜΕΛΒΟΥΡΝΗ

Τα Απομνημονεύματα που υπαγόρευσε ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης στον Γεώργιο Τερτσέτη το 1836 αποτελούν μια σημαντική πηγή των γεγονότων της Επανάστασης μια πηγή που θα πρέπει να συσχετίζεται με διάφορες άλλες πηγές και εκδοχές. Θα επιχειρήσω μια συντομότατη, λόγω χώρου, επισκόπηση των Διηγήσεων του Κολοκοτρώνη. Ο Κολοκοτρώνης που μετά από μια άγρια καταδίωξή του από τους Τούρκους στην Πελοπόννησο που επιχειρούσαν την εξόντωσή του, βρέθηκε μετά το1806 στη Ζάκυνθο. Το 1818 έγινε μέλος της Φιλικής Εταιρείας. Στις 6 Ιανουαρίου 1821 έφτασε στην Σκαρδαμούλα της Μάνης, όπου προσπάθησε να συμφιλιώσει τις διάφορες Μανιάτικες οικογένειες, εν όψει της προγραμματιζόμενης εξέγερσης. Το αρχικό σχέδιο από τη Φιλική Εταιρεία ήταν ν αρχίσει η Επανάσταση στις 25 Μαρτίου (με το Ιουλιανό ημερολόγιο) αλλά για διάφορους λόγους άρχισε νωρίτερα σε διάφορες περιοχές. Στις 23 Μαρτίου ο Κολοκοτρώνης με τους Μανιάτες κατέλαβαν την Καλαμάτα. Στις 25 Μαρτίου οι Πατραίοι πολιόρκησαν το κάστρο της Πάτρας, οι Τούρκοι της Καρύταινας κλείστηκαν στο κάστρο της. Ο  Κολοκοτρώνης μετέφερε την επανάσταση στην Αρκαδία και έστειλε διαταγή στα χωριά της Πελοποννήσου να πάρουν τα όπλα ή διαφορετικά θ αντιμετώπιζαν τσεκούρι και φωτιά.

Ο ερχομός του Δημήτρη Υψηλάντη στην Πελοπόννησο τον Ιούνιο του 1821 αναπτέρωσε το ηθικό των απλών πολεμιστών ενώ δυσαρέστησε το καθεστώς των κουτσαμπάσηδων προεστών που ήθελαν να τον παραμερίσουν. Οι στρατιώτες πήραν τα όπλα να σκοτώσουν τους προεστούς που ήταν συναγμένοι στο κονάκι του Πετρόμπεη στα Βέρβενα. Ο Κολοκοτρώνης βγήκε να τους καθησυχάσει: ...Οι Τούρκοι όλοι είναι ακόμη απείραγοι εις τα κάστρα και τες χώρες, και ημείς εις τα βουνά... γράφομε και έρχεται οπίσω ο Υψηλάντης και μην πήρε ο νους σας αέρα...

Τον Σεπτέμβριο του 1821 η πολιορκημένη από τους ΄Ελληνες Τριπολιτσά κυριεύτηκε. Οι ΄Ελληνες όρμησαν στα λάφυρα και την εκδίκηση αιώνων σκλαβιάς: Γράφει ο Κολοκοτρώνης:

Το άλογό μου από τα τείχη έως τα σαράγια δεν επάτησε γη... Το ασκέρι, όπου ήταν μέσα το Ελληνικό έκοβε και εσκότωνε από Παρασκευή έως Κυριακή, γυναίκες,παιδιά και άνδρες τριάντα δύο χιλιάδες.... Ωστόσο ο ΄Αγγλος ιστορικός Φίνλεϊ μετριάζει τον αριθμό, παραθέτοντας τη μαρτυρία του στρατηγού Γκόρτον που επέστρεψε με τον Υψηλάντη στην Τριπολιτσά σύντομα μετά την κατάληψή της,σε οχτώ χιλιάδες. (Finlay, Zeno, 1971, σ. 220).

Ο Κεχαγιάς της Τριπολιτσάς έπεσε στα χέριατων Ελλήνων. Μετά τη μάχη του Βαλτετσιού ο Κολοκοτρώνης του είχε γράψει: ...μαθαίνω ότι κάνεις προσκυνοχάρτια εις τους Ρωμαίους, δεν είναι τώρα καιρός δια τους Τούρκους να δίνεις προσκυνοχάρτια, αλλά είναι των Ελλήνων καιρός να δίνουν εις τους Τούρκους... ...βάστα όσο μπορείς και καλή αντάμωσιν εις το σαράγι σου Και ο Θεός το έφερε και εσμίξαμε εις το σαράγι...

Αργότερα με τις επιδρομές του Ιμπραήμ η επανάσταση έπνεε τα λοίσθια γιατί πολλές περιοχές αναγκάζονταν να υπογράψουν προσκυνοχάρτια. Ο Κολοκοτρώνης επιχειρούσε ν αποτρέψει το ρεύμα με παραινέσεις και φοβέρες. ΄Εστειλα εις τα προσκυνημένα χωριά να μου στείλουν τα προσκυνητοχάρτια των Τούρκων και να τους δώσω του έθνους... ...Εις τον καιρόν του προσκυνήματος εφοβήθηκα μόνο δια την πατρίδα μου, όχι άλλη φορά, ούτε εις τας αρχάς, ούτε εις τον καιρό του Δράμαλη....

Η στρατηγική του Κολοκοτρώνη που συνδύαζε τον κλεφτοπόλεμο,τη γνώση του τόπου και των ανθρώπων του, φέρνει τις μεγάλες ώρες του που είναι η μάχη του Βαλτετσίου, η κατάληψη της Τριπολιτσάς, η κατάληψη του Ναυπλίου, η καταστροφή της στρατιάς του Δράμαλη στα Δερβενάκια και ακόμη η αντοχή στην αντιμετώπιση των επιδρομών του Ιμπραήμ, όταν ένα στρατόπεδό του διαλυόταν σε ένα μέρος και σύντομα άλλο ιδρυόταν σε κάποιο άλλο μέρος. Οι στρατιώτες του, όντας στρατός ατάκτων σκόρπιζαν, αλλά συνάζονταν πάλι, όπου τους καλούσε ο Κολοκοτρώνης.

Ο Κολοκοτρώνης ήταν ένας σοφός και συναρπαστικός ηγέτης όταν απευθυνόταν προς τους στρατιώτες του, αλλά και οξύς και ανελαστικός στις πολιτικές του διαμάχες, κάτι που λόγω της θέσης του τού δημιουργούσε πολιτικούς εχθρούς, αλλά και όξυνση των πολιτικών καταστάσεων. Δεν περιοριζόταν μόνο στη στρατιωτική του δράση, ούτε είχε σαφείς διαχωρισμούς της πολιτικής και στρατιωτικής εξουσίας. Αυτό τον οδηγούσε σε πολιτικές πολώσεις και παράγοντα των εριζόντων μερίδων των εμφυλίων πολέμων κατά την επανάσταση. ...και μου αποκρίθηκε ο Πετρόμπεης ότι: Ως πότε θα χορεύεις Κολοκοτρώνη;. Κοι του είπα: ΄Οσο τραγουδάτε εσείς, χορεύω εγώ πάφτε τα τραγούδια και παύω τον χορόν. ΄Αρχισε ο εμφύλιος πόλεμος: ... εγώ υπεστήριξα το Εκτελεστικό αυτό ως το μόνο νόμιμον, έτσι ενόμιζα... ...Και έτσι έγραψα του Πάνου (του γιου του) και το παρέδωσε το φρούριο (του Ναυπλίου) εις τους δυο Ανδρέηδες, όχι εις την κυβέρνησιν... ...τα δάνεια εδυνάμωσαν την κυβέρνησιν του Κουντουριώτη και η δύναμη την έκαμε νόμιμη... ΄Εστειλαν δύναμη τον Βάσον με οκτακόσιους, απαντήθηκαν οι στρατιώται με τον Πάνο και εσκοτώθη. ΄Ετσι, συγκρατημένα, περιγράφει ο Κολοκοτρώνης το θάνατο του γιου του κατά τον εμφύλιο. Αντίθετα,με περισσότερη εμπάθεια κατά του Κολοκοτρώνη, φαίνεται να περιγράφει το ίδιο επεισόδιο ο Μακρυγιάννης: Θέλησε να τους πολεμήσει ο Πάνος Κολοκοτρώνης και τον σκότωσαν. Αυτό είναι το αίμα όπου χύθηκε Κολοκοτρωναίϊκον δια την λευτεριά της Ελλάδος (Μακρυγιάννης, κεφ. Έκτο).

Στον καιρό της Αντιβασιλείας (1833-1834) ο Κολοκοτρώνης κατηγορήθηκε για συνωμοσία από την κυβέρνηση της Αντιβασιλείας (άδικα) και με τον Πλαπούτα καταδικάστηκαν σε θάνατο: μας κατέβασαν,μας εδιάβασαν την απόφασιν είδα τόσες φορές τον θάνατον και δεν τον εφοβήθηκα, ούτε και τότε καλλίτερα είναι όπου σκοτώνομαι άδικα, παρά δίκαια. Λίγο αργότερα ο Όθωνας με την ανάληψη της βασιλείας του τούς έδωσε χάρη και τους απελευθέρωσε.

Οκολοκοτρώνης δίνει στα Απομνημονεύματά του μερικές φορές την προσωπογραφία προσωπικοτήτων. Γράφει για το Δημήτριο Υψηλάντη:

...΄Ηταν ένας άνθρωπος σταθερός, τίμιος, ανδρείος, μικρόνους, κούφος, ευκολοαπάτητος, μικρός εις το ανάστημα, λιγνός, το όνομά του εχρησίμευε πολύ εις την αρχήν, είχε την φαντασία να είναι αρχηγός (κεφαλή), πλην το μυαλό του δεν τον έσωνε αναλόγως με τας περιστάσεις, όπου ευρέθηκε.

Για τον Μιαούλη, όταν έκαψε τη φρεγάτα Ελλάς: Ο Μιαούλης με αυτό το κάμωμα εμαύρωσε την υπόληψίν του, διότι έως τότε ο Μιαούλης δεν είχε ανακατευθή εις κανένα εσωτερικόν και ήτον η υπόληψίς του καθαρή. Τα καράβια ήταν ιδιοκτησία του έθνους, και όχι του Καποδίστρια... Και για την οικογένεια των Μαυρομιχαλέων και τη δολοφονία του Καποδίστρια: Αυτή η φαμελιά είναι μια φαμελιά, όπου έχυσε πολύ αίμα δια την ελευθερία μας αλλά είναι φαμίλια όπου έκλινε εις δολοφονίες. Ο Κολοκοτρώνης δεν δέχεται τις δικαιολογίες του Δεσπότη ΄Αρτης για αποφάσεις που πάρθηκαν ερήμην του:  Μου φαίνεται και κουβεντιάσαμε... και μουλεγες τόσα για τον Μαυροκορδάτο... Πώς εις ένα μήνα έγινε καλός;. Αποκρίθηκε: Ο καλός είναι και κακός. Σαν τον έκλεξες για καλόν, παρ τον εις την ΄Αρταν, όχι εδώ εις την Ελλάδα... και μη μου βροντάς το πόδι, γιατί βροντώ το σπαθί και σου κόβω το κεφάλι εις τον θυμόν μου λέγω τέτοια. Ακούοντας ο Δεσπότης σηκώνεται να φύγη: Σαν δεν μας θέλετε τους ξένους...  και φόρεσε τα πασουμάκια του. Προφάσεις είναι αυτές δια τους ξένους, αυτά είναι της φαντασίας σου λόγια. Και έτσι διαλύθηκε η ομιλία.

Ο Κολοκοτρώνης εγνώριζε ελάχιστα γράμματα αλλά διέθετε οξεία αντίληψη των πραγμάτων και τη σοφία των εμπειριών της ζωής: Εις τον καιρόν τηςνεότητος, οπού ημπορούσα να μάθω κάτι τι, σχολεία, ακαδημίαι δεν υπήρχαν μόλις ήσαν μερικά σχολεία, εις τα οποία εμάθαιναν να γράφουν και να διαβάζουν... Το μεγαλύτερο μέρος των αρχιερέων δεν ήξευρε παρά εκκλησιαστικά κατά πράξιν, κανένας όμως δεν είχε μάθηση... ...Η Γαλλική Επανάσταση και ο Ναπολέων, έκαμε,κατά τη γνώμη μου, να ανοίξη τα μάτια του κόσμου.... Ο αφηγηματικός λόγος του Κολοκοτρώνη χαρακτηρίζεται συχνά από αδρότητα και επιγραμματικότητα: ...Μιαν ημέρα, να κοντοσυλλαβίσω, άνοιξε το τουφέκι..., λέει για την έναρξη ενός από τους εμφυλίους πολέμους των επαναστατικών χρόνων.

(Ο Δρ Χρήστος Ν. Φίφης είναι επίτιμος ερευνητής στη Σχολή Ιστορίας και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου La Trobe).

 

 

 

The Cyprus
 News Agency



Lapithos

 
Designed & Developed by Michael Ppiros
  COPYRIGHT 2010 Greek Community Tribune All Rights Reserved