THE ONLY GREEK NEWSPAPER PUBLISHED IN SOUTH AUSTRALIA ENGLISH ΕΛΛΗΝΙΚΑ  
   

Αρχική Σελίδα

Διεθνή

Ελλάδα

Κύπρος

Αυστραλία

Παροικιακά

Αθλητικά

Άρθρα - Απόψεις

Πολιτισμός

Ιστορία

Υγεία

Επιστίμη

Αρχείο

Ανακοινώσεις

Ποιοί Είμαστε

Επικοινωνία

Σύνδεσμοι

Φωτογραφίες

Βίντεο

 

 


Renmark Paringa Council


Ραδιοφωνικο ιδρυμα Κυπρου


Ελληνικη Ραδιοφωνια τηλεοραση

 

 

Γιώτα Κριλή: Μια Ελληνίδα Ποιήτρια των Αντιπόδων

Toυ Χρήστου Φίφη

Drymon9@gmail.com

ΜΕΛΒΟΥΡΝΗ

 

Φεβρουάριος 2015

Αρκετά θέματα κάποτε ξεπερνιούνται μέχρι να φτάσουμε στις αρχές του μήνα. Ας σημειώσουμε 2-3. α) Ο αδόκητος θάνατος του Κώστα Νικολόπουλου σημειώνει μια μεγάλη απώλεια στο χώρο της παροικιακής δημοσιογραφίας. Ο Κώστας είχε το θάρρος της γνώμης του, μερικές φορές, όταν πίστευε κάτι, δεν δίσταζε να γίνεται και δυσάρεστος. ΄Ηταν όμως ευθύς και γενναίος, όχι μόνο στη ζωή αλλά κυρίως στην επαγγελματική του άσκηση. ΄Ηταν ανοιχτός στη συζήτηση, διέθετε χιούμορ, ακόμη σαρκασμό και αυτοσαρκασμό. β)Οι εκλογές στην Ελλάδα είναι σε απόσταση αναπνοής.. Ας ευχηθούμε ότι ο ελληνικός λαός θα χρησιμοποιήσει σωστά τα αντανακλαστικά του και η εκλογή του θα είναι η καλύτερη λύση ή το καλύτερο μείγμα. γ) Ο Αρχιεπίσκοπος Στυλιανός επισκέφτηκε πρόσφατα τα γραφεία και το χτίριο της Κοινότητας Μελβούρνης, για πρώτη φορά από τον διορισμό του, πριν 40 χρόνια. Κάλιο αργά παρά ποτέ, αν και τώρα δεν κάνει επίσης μεγάλη διαφορά. Ο ηλικιωμένος Αρχιεπίσκοπος ελπίζουμε να συνειδητοποιεί πόσο αρνητική υπήρξε η πολιτική του, όλες αυτές τις δεκαετίες, και για την Αρχιεπισκοπή και για την Παροικία. Πόσο διαφορετικά θα ήταν τα πράγματα για την Παροικία, αν είχε δείξει από την αρχή καλή θέληση, όχι μόνο για την Κοινότητητα Μελβούρνης αλλά και όλες τις άλλες Κοινότητες και σεβόταν επίσης την ανεξαρτησία τους και το ρόλο τους. Ελπίζουμε επίσης τώρα να σέβεται την ανεξαρτησία και το ρόλο της Κοινότητας Μελβούρνης και να μη θέλει τα όργανά του να κάνουν άσχετες επεμβάσεις στα εσωτερικά της Κοινότητας με πιέσεις, όπως η μεταφορά του Φέστιβάλ Αντίποδες από τις 25 Μαρτίου στις ...Αποκριές.

Ας έρθουμε, όμως, στο κύριο θέμα μας, την ποίηση της Γιώτας Κριλή. Η Γιώτα Κριλή ζει και γράφει στο Σίδνεϊ ποίηση και πεζογραφία. Γεννήθηκε στο Κεραστάρι Αρκαδίας. Το 1959 μετανάστευσε στο Σίδνεϊ όπου παρακολούθησε νυχτερινό Γυμνάσιο. Αργότερα γράφτηκε στο Πανεπιστήμιο και εργάστηκε ως καθηγήτρια Μέσης Εκπαίδευσης σε γυμνάσια του Σίδνεϊ. Ασχολήθηκε με την ποίηση και αργότερα με το ιστορικό μυθιστόρημα. Τα περισσότερα ποιήματά της συγκεντρώθηκαν και δημοσιεύτηκαν το 2003 από το Owl Publishing, σε δίγλωσση μορφή, στη συλλογή Τρίπτυχο. Τα ποιήματά της εκφράζουν την ανησυχία της για τα προβλήματα του μετανάστη, τη διαμαρτυρία της για τις διάφορες κοινωνικές αδικίες.. Στο ποίημα Διαβατάρικα πουλιά, αφιερωμένο στους μετανάστες μαθητές που τους δίδαξε αγγλικά σε γυμνάσιο του Σίδνεϊ, η Κριλή παρουσιάζει το δράμα των τότε νεαρών μεταναστόπουλων, (δεκαετία του 1970). Τα παιδιά μέναν άγλωσσα και στη γλώσσα των γονιών τους και στην Αγγλική τη γλώσσα της κυρίαρχης τάξης και κουλτούρας της νέας χώρας τους- βλέποντας τα όνειρά τους να ψαλιδίζονται, να προορίζονται για τις παρακατιανές δουλιές και να γίνονται βορά του Μινώταυρου της ανεργίας και των παγιδευτικών κυκλωμάτων των πόκκερ μασίνς και των μπυραριών:

Εσείς δεν προφτάσατε να χτίσετε φωλιές/ στα κρουσταλλένια βουνά, σιμά στις βρυσομάνες

να χορτάσετε το τραγούδι της δικής σας λαλιάς,/ να βυζάξετε τα μυστικά της γλώσσας σας.... (Ανθολογία Καναράκη, 1985, σσ. 511-12)

Στο ποίημα Η μηχανή η ποιήτρια παρουσιαζει την αλλοτρίωση της γαζότριας μετανάστριας εργάτριας που δουλεύει με το κομμάτι και αναλώνει τη δύναμή της να βγάλει πιο πολλά κομμάτια. Αναγκαστικά παραμελεί τις συναισθηματικές ανάγκες των παιδιών της και τις δικές της. Τελικά η υπερκόπωση της φέρνει μούδιασμα και πόνους σωματικούς και ψυχικούς και αναζητά την ηρεμία της στην καταφυγή των καταπραϋντικών: Τώρα ο πόνος γίνεται καρφί/ σφηνώνεται στα σωθικά και σαν βελόνα με τρυπά,/ η αυστηρή ματιά του άντρα μου./ Η μηχανή σταματάει./ Η βουή της κυνηγάει το μυαλό./ Η ζάλη θαμπώνει τα βήματα/ και τ ασπροκίτρινο χαπάκι/ φαντάζει σαν αντίδωρο... (Τρίπτυχο, σ.131)

Στο ποίημα Πατρίδα η ποιήτρια εκφράζει την απογοήτευση των μεταναστευμένων παιδιών της Πατρίδας για τις συνθήκες της ξενιτιάς και την αλλοτρίωση αυτών που παρέμειναν και που τα οράματά τους δεν πάνε πέρα απ τον καταναλωτισμό, τη βόλεψη και τις μικροαπολαύσεις: Πατρίδα πώς να σε γνωρίσουμε;/ Εμείς που φύγαμε με την πίκρα στα χείλη πριν γνωρίσουμε Εσένα και τον εαυτό μας./ Εμείς που ζούμε σ άλλη γη κι αφήνουμε εκεί τον καρπό της δουλειάς μας./ Πολλοί ξαναγυρίζουμε/ αναζητώντας τη δική μας/ και τη δική σου ταυτότητα./ Αποκομμένοι απ το βυζί σου/ έχουμε χάσει το ρυθμό μας,/ μοιάζουμε με τουρίστες... ...Πατρίδα/ μυριοφαρμακωμένη/ μαριονέτα της Μοίρας/ αυταπάτη των φτωχών. (Καναρακης, 1985, σσ. 513-15)

Το ποίημα Σ αυτή την πόλη, μια φράση από γραφίτη σ έναν τοίχο ανεγείρει την ξεχασμένη εικόνα και το όραμα του Τσε Γκεβάρα. Σε μια πόλη, όπου το όνειρο της κοινωνικής δικαιοσύνης σβήνει μαζί με τον εικοστό αιώνα, το φάντασμα του Τσε αναπτερώνει τη σκέψη και τις καρδιές των κοινωνικών οραματιστών και των καταπιεσμένων: Σ αυτή την πόλη/ όπου οι διαφημίσεις πλέκουν/ τον αραχνουφαντο ιστό τους/ ...παρουσιάστηκε...απροσδόκητα με κόκκινο γραφίτη/ το φάντασμα του Τσε Γκεβάρα,/ Ο Τσε ζει!/ Ξαφνιάστηκα.../ ...Σ αυτή την πόλη/ Ο Τσε ζει!/ ...Σ αυτή την πόλη/ όπου..τόνειρο της κοινωνικής δικαιοσύνης/ σβήνει όπως ο εικοστός αιώνας/ Ο Τσε ζει! στις καρδιές και τις σκέψεις/ των οραματιστών και των καταπιεσμένων. (Τρίπτυχο, σ. 65)

Το ποίημα Στ ΄Ονειρο εγείρει τις φαντασιώσεις μιας γυναίκας που αισθάνεται απελευθερωμένη. Η αφηγήτρια ονειρεύεται να σεριανά γυμνή στο δάσος. Μετά από έναν εφιάλτη ξυπνά στην ευϋπόληπτη καθημερινότητά της και το όνειρο σβήνει: Και τότε τους βλέπω να ρχονται,/ ΄Αντρες να με περικυκλώνουν θριαμβευτικά./ ...Τρομαγμένη πετάγομαι από τον ύπνο./ Ποια είμαι; Πού είμαι;/ Παλεύω να συνέρθω./ Βρίσκομαι ξαπλωμένη/ σαναπαυτικό κρεββάτι./ Λογικεύομαι. / Είμαι παντρεμένη/ έχω παιδί και σπίτι./ Μια σεβαστή κυρία, παρά ταύτα! (Τρίπτυχο, σ. 57)

Στο ποίημα Ανώμαλος δρόμος η αφηγήτρια, μια ηλικιωμένη παλιά ακτιβίστρια, φαντάζεται ότι αν είχε πεθάνει νέα θα είχε τις ψευδαισθήσεις ότι πλησίαζε η προσδοκόμενη επανάσταση και η υλοποίηση ενός πιο δίκαιου κόσμου. Δεν θα είχε γνωρίσει το βάλτο της απάθειας. Ενώ τώρα διανύοντας την τρίτη ηλικία της διαπιστώνει τα ερείπια των νεανικών της ψευδαισθήσεων: Αν είχα πεθάνει νέα/ θα με σαβάνωναν οι ψευδαισθήσεις.../ ...Αν είχα πεθάνει νέα/ ...η φλόγα στα σωθικά μου/ στα σίγουρα θα είχε γίνει αστέρι./ Τώρα καθώς διαβαίνω/ τον ανώμαλο δρόμο της τρίτης ηλικίας/ σκοντάφτω στα ερείπια των ψευδαισθήσεων. (Περιοδικό Παρουσία, Αφιέρωμα στην Ελληνική Παροικία της Αυστραλίας, αρ. 50, Οκτ.-Δεκ. 2009, σ. 100)

΄Ενα ποίημα που απεικονίζει το μυστικισμό και την ιερότητα του αυστραλιανού τοπίου, όπως θα το έβλεπαν τα μάτια των Αυστραλών Αβορίγινων, είναι Ο Ποταμός Κοξ (Τρίπτυχο, σ.21). Λόγω περιορισμών χώρου, εντούτοις, θα το παρακάμψω για ν αναφερθώ σε δυο ποιήματα όπου η Κριλή παρουσιάζει παλιότερες ανθρώπινες μορφές της ελληνικής επαρχίας. Είναι το ποίημα Χωρίς συνέχεια, αφιερωμένο στον πατέρα της, και το Πορτραίτο μιας γυναίκας που αναφέρεται στη μητέρα της αφηγήτριας- ποιήτριας. Στο πρώτο η ποιήτρια παρουσιάζει έναν λεβέντη τύπο της ελληνικής υπαίθρου που εργάζεται και δημιουργεί, που υπομένει καρτερικά και αψηφά τους κατατρεγμούς των απάνθρωπων διωγμών των αντιπάλων κατά τον ελληνικό εμφύλιο. Είναι ο λεβέντης τύπος του ελληνικού χωριού που ενσαρκώνει τα πρότυπα των δημοτικών τραγουδιών και που μετά το 1950, με την αστυφιλία και τη μετανάστευση, αρχίζει να εκλείπει όλο και περισσότερο, κάτι που πιστεύω σχετίζεται με τον τίτλο του ποιήματος: Κλώτσησες το γραμμόφωνο/ στα εβδομήντα εννιά σου/ για να τραγουδήσεις/ και να χορέψεις Στης αγκινάρας τον ανθό/ θα γείρω ν αποκοιμηθώ.../ ...φύτεψες αμπέλια και παιδιά/ μα ήταν τα χρόνια δίσεκτα./ Το 49 .../ σ εστειλαν στο νησί του διαβόλου. Κι απ το Ανάπλι έγραψες τραγούδια.../ Κοιμάσαι τώρα βαριά/ στην αποσκιά/ της μαρμαρένιας πλάκας./ Κι όταν το φθινόπωρο στρώνει/ τη γη με το χρυσάφι του/ σ αναζητούν τα χωράφια γεωργέ.../ ...Κι όταν μπουμπουκιάζει η άνοιξη/ σε λαχταρούν τ αμπέλια αμπελουργέ.../ ...Κι όταν έρχονται οι γιορτές/ σε καλούν τα πανηγύρια,/ χορευτή, τραγουδιστή/ τους λείπει η λεβεντιά σου. (Τρίπτυχο, σ. 145-47)

Στο δεύτερο, η Κριλή, εξετάζει την αφύπνηση της χειραφέτησης της γυναίκας μεταξύ των διαφορετικών γεννεών. Η μητέρα που γεννήθηκε το 1897, σ ένα χωριό της Αρκαδίας, ακολούθησε τη μοίρα των γυναικών του χωριού και της εποχής της: γάμο, γέννες παιδιών, εργασία στα κτήματα για το ψωμί της οικογένειας. Τ αγόρια της ήταν παιδιά, τα κορίτσια δεν λογαριάζονταν. ΄Οταν η αφηγήτρια επισκέπτεται τη μητέρα της με την κόρη της, εκείνη είναι διαφορετική από όπως τη γνώριζε ή δεν την είχε γνωρίσει. Η μητέρα της στενοχωριέται για τα προβλήματα γάμου της κόρης της αλλά δέχεται με ενθουσιασμό την αυτοπεποίθηση των νέων γυναικών, να μπορεί η κόρη της ν ανταπεξέρχεται μόνη της: Γεννήθηκε πριν την αυγή.../ Τα κορίτσια ήταν άγραφτα χαρτιά/ όμως η χρονιά εκείνη/ Έμεινε σημαδεμένη/ από τον πόλεμο του 1897.../ ...΄Ηρθαν μνηστήρες από μακριά/ όμως την πάντρεψαν με το γείτονα / να μην τους λείψει η ζεστασιά της./ ΄Ηταν φτωχός αλλά λεβέντης.../ Δούλευαν μαζί τη γη/ αθέατη τη νύχτα συνέχιζε τις δουλειές/ φροντίζοντας τα ζώα/ Μαγειρεύοντας, μπαλώνοντας/ γνέθοντας, υφαίνοντας/ Εκπληρώνοντας τις επιθυμίες του./ Εφτά φορές έμεινε έγκυος.../ Συνήθιζε να λέει/ ο Θεός μου δωσε μόνο δυο παιδιά/ Τα κορίτσια δεν λογαριάζονταν...

...΄Ηταν 83 χρονών όταν την επισκέφτηκα/ ΄Ηταν η μάνα μου, όπως πριν δεν την ήξερα/ ...μου πρόσφερε τα κειμήλια της/ μερικά τα φύλαγε για την προίκα μου./ Μάγεψε την κόρη μου/ με τραγούδια και παραμύθια/ ΄Ομως την έκαιγε η υπόθεση του γάμου μου./ Δεν τολμούσα να την απογοητέψω./ Τελικά της είπα/ Μάνα δεν χρειάζομαι άντρα/ είμαι άξια να μεγαλώσω το παιδί μου/ Και να ζήσω ανεξάρτητη./ Τα θαμπά της μάτια έλαμψαν./ Μπράβο σου, κόρη μου!/ μακάρι κι εγώ να μπορούσα.../ Έζησα σε χρόνια δίσεκτα, είπε παραπονεμένα. (Τρίπτυχο,, σ. 151-55)

( Ο Δρ Χρήστος Ν. Φίφης είναι επίτιμος ερευνητής στη Σχολή Ιστορίας και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου La Trobe της Μελβούρνης)

 

 

 

The Cyprus
 News Agency



Lapithos

 
Designed & Developed by Michael Ppiros
  COPYRIGHT 2010 Greek Community Tribune All Rights Reserved