THE ONLY GREEK NEWSPAPER PUBLISHED IN SOUTH AUSTRALIA ENGLISH ΕΛΛΗΝΙΚΑ  
   

Αρχική Σελίδα

Διεθνή

Ελλάδα

Κύπρος

Αυστραλία

Παροικιακά

Αθλητικά

Άρθρα - Απόψεις

Πολιτισμός

Ιστορία

Υγεία

Επιστίμη

Αρχείο

Ανακοινώσεις

Ποιοί Είμαστε

Επικοινωνία

Σύνδεσμοι

Φωτογραφίες

Βίντεο

 

 


Renmark Paringa Council


Ραδιοφωνικο ιδρυμα Κυπρου


Ελληνικη Ραδιοφωνια τηλεοραση

 

 

Η Φιλική Εταιρεία και η προετοιμασία της Επανάστασης του 1821

 

Toυ Χρήστου Φίφη

Drymon9@gmail.com

ΜΕΛΒΟΥΡΝΗ

 

Φεβρουάριος 2016

Η προετοιμασία της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 προϋπόθετε διαφώτιση, ιδεολογική και οργανωτική προετοιμασία. Πώς θα μπορούσε να προετοιμαστεί μια επανάσταση όταν το μεγαλύτερο μέρος του λαού ήταν αναλφάβητο, όταν δεν είχε συνείδηση της Ελληνικής του ταυτότητας, όταν δεν υπήρχε αναγνωρισμένη ηγεσία, όταν το διεθνές κλίμα ήταν εχθρικό, όταν στο πρόσφατο παρελθόν ο λαός της Πελοποννήσου είχε απογοητευτεί από τις συμφορές που έζησε ως επακόλουθο της επανάστασης των Ορλωφικών (αρχές δεκαετίας 1770), όταν δεν υπήρχαν οπλισμός και τρόποι εφοδιασμού; Για να γίνει επανάσταση όλη η επαναστατημένη περιοχή θα επηρεαζόταν και τουλάχιστον το μεγαλύτερο μέρος του λαού θα έπρεπε να δεχτεί και να στηρίξει την επανάσταση. Η διαδικασία της διαφώτισης πήρε τουλάχιστον 50 χρόνια και στηρίχτηκε σε φωτισμένα άτομα και σε πατριωτικές οργανώσεις που ενεργούσαν με μυστικότητα.

 

Ο Ρήγας Φεραίος με τον μαρτυρικό του θάνατο είχε αφήσει μια επαναστατική και αγωνιστική παρακαταθήκη σε όλους τους ΄Ελληνες, όπου και όσους μπορούσε να φτάσει ο Θούριός του: Καλύτερα μιας ώρας ελεύθερη ζωή/ παρά σαράντα χρόνια σκλαβιά και φυλακή.... Ο ίδιος θανατώθηκε στα 41 χρόνια του με τους συναγωνιστές του το 1798. Ο Ρήγας επηρεασμένος από τη Γαλλική Επανάσταση ετοίμαζε την απελευθερωτική επανάσταση, Είχε δημιουργήσει κάποια μυστική οργάνωση αλλά δεν διαθέτουμε αρκετά στοιχεία για τη λειτουργία και τους τρόπους οργάνωσής της. Από το ότι εύκολα αποκαλύφτηκε δεν φαίνεται η μυστικότητά της να ήταν αποτελεσματική. Από την ομάδα αυτή μόνο ο νεαρός Χριστόφορος Περραιβός διασώθηκε.

 

Το 1806 κυκλοφόρησε μυστικά το βιβλίο του Ανωνύμου του ΄Ελληνα Ελληνική Νομαρχία. Είναι ένα βιβλίο, που δεν γνωρίζουμε το συγγραφέα του και που κυκλοφορούσε μυστικά, από χέρι σε χέρι και που ανέλυε τη σκοτεινή υπάρχουσα κατάσταση, ασκώντας κριτική κατά της αδιαφορίας του Κλήρου και των Κουτσαμπάσηδων και σπέρνοντας την ιδέα της εξέγερσης των Ελλήνων.

 

Ο Ιωάννης Καποδίστριας ως επικεφαλής της άμυνας της Ιθάκης από τις ορδές του Αλή Πασά το 1807 μεταχειρίστηκε τη βοήθεια των Σουλιωτών, του Κατσαντώνη και άλλων κλεφτών της Ακαρνανίας. Από την επιτυχή αυτή άμυνα συνέλαβε μια πρώτη ιδέα της οργάνωσης και συντονισμένης προσπάθειας για την απελευθέρωση της Ελλάδας. Ο Καποδίστριας και προ πάντων ο Αδαμάαντιος Κοραής ήταν της ιδέας ότι οι ΄Ελληνες χρειάζονταν ανάπτυξη της Ελληνικής παιδείας και της απελευθερωτικής συνείδηση και αυτή η διαδικασία, κατά τη γνώμη τους, θα έπαιρνε αρκετές δεκαετίες. Ο Καποδίστριας έφυγε για τη Ρωσία όπου εξελίχθηκε σε Υπουργό του Τσάρου και ο Κοραής ανέλαβε τη μετάφραση έργων της Αρχαίας Γραμματείας για την εκπαίδευση των Ελλήνων.

Τα πράγματα, όμως εξελίχθηκαν διαφορετικά, πιο γρήγορα. Διάφορες μυστικές οργανώσεις αναλάμβαναν σε μικρούς κύκλους τη διάδοση της ιδέας της απελευθερωτικής επανάστασης. Μια τέτοια οργάνωση ήταν το Ελληνόγλωσσο Ξενοδοχείο που ιδρύθηκε το 1809 στο Παρίσι, από τον Γρηγόριο Ζαλίκη, με ιδέες της Κύπριας Ελισάβετ Μαμάκη Σενιέ. ΄Ηταν μια ομάδα συσπείρωσης πνευματικών ανθρώπων με σκοπούς φαινομενικά εκπαιδευτικούς αλλά που στην πραγματικότητα υποδαύλιζε την ιδέα της εξέγερσης των υπόδουλων Ελλήνων. Εκπαιδευτικούς σκοπούς που αποσκοπούσαν στο ανέβασμα του

πνευματικού επιπέδου των Ελλήνων είχαν και οι Φιλόμουσες Εταιρείες των Αθηνών (ιδρύθηκε το 1813) και η αντίστοιχη της Βιέννης (ιδρύθηκε από τον Καποδίστρια το 1814).

 

΄Ενα μέλος του Ελληνόγλωσσου Ξενοδοχείου ήταν και ο Αθανάσιος Τσακάλωφ (Τσάκαλος) από τα Ιωάννινα που το 1813 έφυγε για τη Ρωσία. Στην Οδησσό συναντήθηκε με τον Νικόλαο Σκουφά από την ΄Αρτα και τον Εμμανουήλ Ξάνθο από την Πάτμο και οι τρεις μικρέμποροι. Στα μέσα του 1814 οι τρεις αυτοί μικρέμποροι οργάνωσαν στην Οδησσό τη Φιλική Εταιρεία, μία μυστική οργάνωση που είχε σκοπό της να μυήσει σπουδαία μέλη του Ελληνισμού και να προετοιμάσει απελευθερωτική επανάσταση. Η Εταιρεία είχε στοιχεία από μυστικές οργανώσεις των Καρμπονάρι και των τεκτόνων, λειτουργούσε ως συνομωτική οργάνωση, ήταν διαιρημένη σε βαθμούς σε πυραμιδικό σύστημα και οι κατώτεροι βαθμοί γνώριζαν τα μυστικά μόνο του βαθμού τους. Η οργάνωση δεν ανακοίνωνε ηγεσία, έκανε λόγο για Αόρατη Αρχή, αφήνοντας τα μέλη να φαντάζονται και να πιστεύουν ότι στην κορυφή της ηγεσίας ήταν ο Καποδίστριας ή ο ίδιος ο Τσάρος της Ρωσίας Αλέξανδρος Α΄.

 

Στα δυο πρώτα χρόνια η μύηση μελών ήταν περιορισμένη. ΄Οταν μυήθηκε ο Παναγιώτης Σέκερης, ευκατάστατος έμπορος, άρχισαν να υπάρχουν περισσότερα χρήματα για αποστολές και επικοινωνία. Το 1816 μυήθηκε ο Νικόλαος Γαλάτης, άτομο δραστήριο αλλά απείθαρχο και επιπόλαιο, Ο Γαλάτης μύησε μερικά σημαντικά μέλη και προσφέρθηκε να πλησιάσει τον Καποδίστρια που τον ανέφερε ως συγγενή του, για να του προσφέρει την ηγεσία. Για το σκοπό αυτό ταξέδεψε στην Αγία Πετρούπολη να συναντήσει τον Καποδίστρια. Ο Καποδίστριας φαίνεται να διέγνωσε το επιπόλαιο του χαρακτήρα του και τον παρότρυνε να σταματήσει αμέσως την οργάνωση για ν αποφευχθούν ανυπολόγιστες συμφορές για το έθνος. Η τσαρική αστυνομία συνέλαβε το Γαλάτη και τον απέλασε στη Βιέννη. Το 1818 η έδρα της Εταιρείας μεταφέρθηκε στην Κωνσταντινούπολη αλλά η παρουσία του Γαλάτη δημιουργούσε κινδύνους. Διήγε σπάταλο βίο απαιτώντας ηγετικά αξιώματα και χρήματα από την οργάνωση με την απειλή ότι θα την αποκλύψει στους Τούρκους. Τέλος τα μέλη της Εταιρείας αποφάσισαν να του κλείσουν το στόμα. Τον έστειλαν σε αποστολή στην Πελοπόννησο και οι συνάδελφοί του τον δολοφόνησαν στην Ερμιόνη της Αργολίδας τον Ιανουάριο του 1819.

 

Το 1817 μυήθηκε ο Γρηγόριος Δικαίος Παπαφλέσσας, ένας ενθουσιώδης αρχιμανδρίτης. Το 1820 ο Ξάνθος έλαβε εντολή να επισκεφτεί τον Καποδίστρια στην Αγία Πετρούπολη να του προσφέρει την ηγεσία. Ο Καποδίστριας πάλι αρνήθηκε λέγοντας ότι κίνημα κατά της Τουρκίας θα πρέπει να λάβει χώρα αργότερα, όταν η διεθνής σκηνή θα ήταν πιο ευνοϊκή ή θα υπήρχε κάποιος πόλεμος μεταξύ Ρωσίας και Τουρκίας. Ο Ξάνθος μετά επισκέφτηκε τον Αλέξανδρο Υψηλάντη, αξιωματικό στη Φρουρά του Τσάρου, που είχε χάσει το χέρι του στη μάχη της Δρέσδης, κατά του Ναπολέοντα. Ο Υψηλάντης αποδέχτηκε την ηγεσία (12 Απριλίου 1820) και ανέλαβε Γενικός Επίτροπος της Εταιρείας. ΄Αρχισε αμέσως τις διαβουλεύσεις για την οργάνωση της Επανάστασης. Διατήρησε τις Εφορίες για συλλογή χρημάτων και το σύστημα των Αποστόλων. Η Φιλική Εταιρεία μέχρι τότε είχε μυήσει μέλη στις κυριότερες περιοχές και όλες τις τάξεις του Ελληνικού λαού.

 

Ο Υψηλάντης επικοινωνούσε με μέλη από τη σκλαβωμένη Ελλάδα αλλά το σύστημα παροχής όπλων και μέριμνας ήταν ανύπαρχτο. Οι πληροφορίες ήταν ότι η ανταρσία του Αλή Πασά κατά του Σουλτάνου πρόσφερε μια σπουδαία ευκαιρία για δράση. Ο Σουλτάνος όρισε τον Χουρσίτ Πασά της Τρίπολης επικεφαλής των στρατευμάτων κατά του Αλή. Ο Χουρσίτ με στρατό από την Πελοπόννησο αναχώρησε για την ΄Ηπειρο. Ο Υψηλάντης αποφάσισε την άμεση δράση και έστειλε εντολές για την έναρξη της Επανάστασης. Τον Ιανουάριο του 1821 ο Κολοκοτρώνης πέρασε από τη Ζάκυνθο στη Μάνη και ο Παπαφλέσσας πέρασε, επίσης, από την ΄Υδρα στην Πελοπόννησο, προερχόμενος από την Κωνσταντινούπολη, μέσω Σμύρνης, όπου είχε αγοράσει μερικό πολεμικό υλικό.

Στις 26-30 Ιανουαρίου 1821 έγινε στη Βοστίτσα (σημερινό Αίγιο) σύσκεψη φιλικών στην οποία πήραν μέρος ο Παπαφλέσσας, ο Παλαιών Πατρών Γερμανός και άλλοι πρόκριτοι, μέλη της Φιλικής Εταιρείας. Ο Παπαφλέσσας υποστήριξε με θέρμη ότι η επανάσταση θα έπρεπε ν αρχίσει σύμφωνα με το σχέδιο του Αρχηγού Υψηλάντη, στις 25 Μαρτίου. Ο Παλαιών Πατρών και οι άλλοι κοτσαμπάσηδες πρόκριτοι ήταν διστακτικοί ή αρνητικοί. Υπήρχαν στρατός και σύμμαχοι; Πού θα έβρισκαν όπλα; ΄Η ποιοι θα ήταν η ηγεσία μετά τον εκδιωγμό των Τούρκων, ήταν μερικά από τα πολλά ερωτήματά τους.

 

Ζήτησαν να αναβληθεί το κίνημα μέχρι να ζητήσουν και να λάβουν πεισσότερες πληροφορίες από το εξωτερικό και έστειλαν αποσταλμένο γι αυτό. Και για τον Παπαφλέσσα που τον θεωρούσαν επικίνδυνο, πρότειναν να φυλακιστεί σε κάποιο μοναστήρι. Ο Παπαφλέσσας, όμως, ήταν ένοπλος και είχε μαζί του ένοπλους και δεν τόλμησαν να τον συλλάβουν.

 

Στο μεταξύ ο Υψηλάντης αποφάσισε ν αρχίσει ένα μέρος της Επανάστασης από τις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες της Βλαχίας και Ρουμανίας και στις 22 Φεβρουαρίου 1821 πέρασε τον ποταμό Προύθο που χώριζε τη Ρωσία από τις Ηγεμονίες που ήταν μέρος του τουρκικού εδάφους. Υπήρχαν στις Ηγεμονίες μερικοί ΄Ελληνες και πίστευε ότι οι ντόπιοι θα υποστήριζαν την επανάσταση κατά των Τούρκων. ΄Ηταν ένα σχέδιο εντελώς αντιρεαλιστικό. Ο Υψηλάντης αγνοούσε ότι οι ντόπιοι μισούσαν τους Φαναριώτες ΄Ελληνες ηγεμόνες που διόριζαν οι Τούρκοι στις περιοχέ αυτές και προτιμούσαν τους ίδιους τους Τούρκους. Οι ντόπιοι έμειναν αδιάφοροι στο Κίνημα του Υψηλάντη. Η Ιερά Συμμαχία, ο Τσάρος και το Πατριαρχείο Κωνσταντινοπόλεως αποκήρυξαν την Επανάσταση. Ο Τσάρος επέτρεψε στους Τούρκους να στείλουν στις Ηγεμονίες στρατεύματα να καταπνύξουν την Επανάσταση. Οι Τούρκοι στη μάχη του Δραγατσανίου (7 Ιουνίου 1821) νίκησαν και εξολόθρευσαν τον Ιερό Λόχο, το άνθος της Ελληνικής νεολαίας των ευρωπαϊκών πανεπιστημίων που προσέτρεξαν να στηρίξουν την Επανάσταση. Ο Αλέξανδρος Υψηλάντης κατέφυγε στην Αυστρία όπου και φυλακίστηκε και η Επανάσταση στις Ηγεμονίες καταπνίγηκε.

 

Διαφορετική ήταν η εξέλιξη στην Πελοπόνησο και τη Νότια Ελλάδα. Ο Παπαφλέσσας πριν περάσει από τη Βοστίτσα στη Μάνη ενθάρρυνε διάφορους οπλοφόρους να δημιουργούν επεισόδια κατά των Τούρκων που κλιμάκωναν τις εχθροπραξίες. Στις 17 Μαρτίου κηρύχτηκε η Επανάσταση στην Αερόπολη της Μάνης. Στις 23 Μαρτίου, ο Παπαφλέσσας, μαζί με τον Κολοκοτρώνη και τον Πετρόμπεη κατέλαβαν την Καλαμάτα. Τα Καλάβρυτα, η Βοστίτσα και η Πάτρα επαναστάτησαν επίσης, μεταξύ 21 και 23 Μαρτίου. Στις 23 Μαρτίου ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης από την Καλαμάτα και στις 26 Μαρτίου, ο Παλαιών Πατρών Γερμανός από την Πάτρα, έστειλαν μηνύματα και εκκλήσεις προς τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, ζητώντας τη συμπαράστασή τους. Η Φιλική Εταιρεία οργάνωσε την ιδέα και έδωσε το έναυσμα για την Επανάσταση αλλά απέτυχε να δώσει ηγεσία και συντονισμό. Η Επανάσταση εξακολούθησε για τα επόμενα οχτώ χρόνια μετά το 1821, με νέες ηγεσίες, συχνά αντιμαχόμενες, χωρίς πλέον το ρόλο και την οργάνωση της Φιλικής Εταιρείας.

 

* (Ο Δρ Χρήστος Ν. Φίφης είναι επίτιμος ερευνητής στη Σχολή Ανθρωπιστικών Σπουδών και Κοινωνικών Επιστημών του Πανεπιστημίου La Trobe).

 

 

http://www.greektribune.com.au/greek.htm

Παροικιακό Βήμα

 

 

 

The Cyprus
 News Agency



Lapithos

 
Designed & Developed by Michael Ppiros
  COPYRIGHT 2010 Greek Community Tribune All Rights Reserved