THE ONLY GREEK NEWSPAPER PUBLISHED IN SOUTH AUSTRALIA ENGLISH ΕΛΛΗΝΙΚΑ  
   

Αρχική Σελίδα

Διεθνή

Ελλάδα

Κύπρος

Αυστραλία

Παροικιακά

Αθλητικά

Άρθρα - Απόψεις

Πολιτισμός

Ιστορία

Υγεία

Επιστίμη

Αρχείο

Ανακοινώσεις

Ποιοί Είμαστε

Επικοινωνία

Σύνδεσμοι

Φωτογραφίες

Βίντεο

 

 


Renmark Paringa Council


Ραδιοφωνικο ιδρυμα Κυπρου


Ελληνικη Ραδιοφωνια τηλεοραση

 

 

Ο Ποιητής Δημήτρης Τσαλουμάς

 

Toυ Χρήστου Φίφη

Drymon9@gmail.com

ΜΕΛΒΟΥΡΝΗ

 

Μάρτιος 2016

Ο Δημήτρης Τσαλουμάς, ένας λαμπρός ποιητής της Ελληνικής Διασποράς γεννήθηκε στη Λέρο στις 13 Οκτωβρίου 1921 και πέθανε εκεί στις 3 Φεβρουαρίου 2016, σε ηλικία 94 ετών. Φοίτησε κατά την περίοδο της Ιταλικής κατοχής των Δωδεκανήσων στο Ελληνικό Ημιγυμνάσιο της Λέρου και αποφοίτησε από το Ιταλικό Λύκειο της Ρόδου. Ασχολήθηκε νωρίς με την ποίηση και μέχρι το 1951 εξέδωσε δυο ποιητικές συλλογές. Τα Δωδεκάνησα απελευθερώθηκαν από τους Ιταλούς το 1947 αλλά η Ελληνική Χωροφυλακή που εγκαταστάθηκε στη νησί παρακολουθούσε και κατεδίωκε τον Τσαλουμά για πολιτικούς λόγους. ΄Ηταν τα χρόνια του εμφυλίου πολέμου στην Ελλάδα. Ως αποτέλεσμα, ο Τσαλουμάς αναγκάστηκε το 1952 να μεταναστεύσει στην Αυστραλία, σε ηλικία 31 ετών και εγκαταστάθηκε στη Μελβούρνη. Γράφτηκε στο Πανεπιστήμιο της Μελβούρνης και παρακολούθησε σε βάση μερικής απασχόλησης Αγγλική και Γαλλική Φιλολογία, ενώ παράλληλα εργαζόταν με πλήρη απασχόληση. Μετά την περάτωση των σπουδών του εργάστηκε για περισσότερο από δυο δεκαετίες σε γυμνάσια της Βικτόριας διδάσκοντας Αγγλικά και Γαλλικά.

 

Για χρόνια είχε σταματήσει να γράφει γιατί εύρισκε τις δυο πρώτες του ποιητικές συλλογές που εξέδωσε στην Ελλάδα, μη ικανοποιητικές. ΄Αρχισε να γράφει πάλι το 1963. Το 1974 κυκλοφόρησε την πρώτη του ποιητική συλλογή στην Αυστραλία, το «Ανάσταση 1967 και Τρίπτυχο για μια Δευτέρα Παρουσία», ένα βιβλίο με μοτίβα κατά της δικτατορίας στην Ελλάδα. Μέχρι το 1982 είχε εκδώσει άλλες πέντε ποιητικές συλλογές. Το 1983 μια επιλογή ποιημάτων του δημοσιεύτηκε σε δίγλωσση έκδοση, στα Αγγλικά σε μετάφραση του Philip Grundy, με τίτο «The Observatory" –(Το Παρατηρητήριο). Το βιβλίο αυτό απέσπασε τις ευνοϊκες κριτικές πολλών κριτικών Αγγλικών εντύπων και τελικά τιμήθηκε από το Αυστραλιανό Εθνικό Συμβούλιο Βιβλίου ως το καλύτερο λογοτεχνικό βιβλίο της χρονιάς για το 1983. Ενα δεύτερο βιβλίο, «Το Βιβλίο των Επιγραμμάτων» μεταφράστηκε επίσης από τον Philip Grundy στα Αγγλικά και κυκλοφόρησε σε δίγλωσση έκδοση (Ελληνικά και Αγγλικά) το 1984, αποσπώντας εκ νέου πλειάδα ευνοϊκών κριτικών. Το 1986 ο Τσαλουμάς εξέδωσε μια ανθολογία Αυστραλιανής Ποίησης σε δίγλωσση μορφή με τον τίτλο "Contemporary Australian Poetry" -«Σύγχρονη Αυστραλιανή Ποίηση». Ηταν μια ανθολογία πάνω στην οποία ο Τσαλουμάς εργάστηκε για τρία χρόνια και περιλάμβανε ποιήματα 57 Αυστραλών ποιητών, συμπεριλαμβνομένου και του εαυτού του, τα οποία ποιήματα μετάφρασε στα Ελληνικά. Είναι η μόνη συστηματική ανθολογία αυστραλών ποιητών που έχει κυκλοφορήσει σε Ελληνική μετάφραση.

 

Με την ευκαιρία της μετάφρασης αυτής της ανθολογίας ο Τσαλουμάς άρχισε από το 1985 να γράφει ποιήματα απ’ ευθείας στα Αγγλικά και μια πρώτη του συλλογή στα Αγγλικά "Falcon Drinking" –(Γεράκι στη Γούρνα) κυκλοφόρησε στην Αγγλική και απέσπασε επίσης ευνοϊκες κριτικές. Μετά το 1988 περισσότερες από έξι ποιητικές συλλογές του Τσαλουμά κυκλοφόρησαν στην Αγγλική και αρκετά από τα ποιήματα αυτών των συλλογών ο Τσαλουμάς τα μετάφρασε ή τα μετάγραψε στα Ελληνικά στον τόμο «Δίφορος Καρπός».

 

Την περίοδο αυτή, μετά το 1986, ο Τσαλουμάς προσκλήθηκε ως Επισκέπτης Συγγραφέας σε διάφορα πανεπιστήμια της Αυστραλίας και την Οξφόρδη και άλλα πανεπιστήμια της Αγγλίας. Το 1987 ήμουν Διευθυντής του Τμήματος Ελληνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου La Trobe. Κάναμε μια κοινή αίτηση το Ελληνικό Τμήμα με το Τμήμα Αγγλικών και εγκρίθηκε η επίσκεψη του Δημήτρη Τσαλουμά στο Πανεπιστήμιο ως Επισκέπτη Συγγραφέα. Ο Τσαλουμάς επισκέφτηκε το πανεπιστήμιο ως επισκέπτης συγγραφέας και μερικά χρόνια αργότερα και επίσης τιμήθηκε με τιμητική διάκριση από το Πρόγραμμα Ελληνικών Σπουδών.

 

Ο Δημήτρης Τσαλουμάς με τον Χρήστο Φίφη το 1987 στο Πανεπιστήμιο La Trobe, στο ανοιχτό θέατρο του Πανεπιστημίου, κατά τη διάρκεια της επίσκεψης του ποιητή ως Επισκέπτη Συγγραφέα του Πανεπιστημίου.

 

Μερικά χαρακτηριστικά της ποίησης του Τσαλουμά τα οποία τον ξεχωρίζουν ως ΄Ελληνα ποιητή και τα οποία εκτιμήθηκαν ιδιαίτερα από Αυστραλούς κριτικούς είναι η επιγραμματικότητά του, η γλωσσική οικονομία και ελλιπτικότητα του λόγου του, η σατιρική διάθεση και η ειρωνία, η δύναμη των εικόνων των στίχων του, όλα συνδυασμένα με την αποφυγή άμεσου προσωπικού τόνου, αοριστολογίας, υπερβολικής συναισθηματικής έκφρασης και μη λειτουργικής εξεζητημένης μουσικής. ΄Ισως, αυτά γίνονται περισσότερο κατανοητά όταν να τα δούμε σε ένα-δυο ποιήματά του. Το ποίημα «Επιδοκιμασία» είναι από τη συλλογή «Το Βιβλίο των Επιγραμμάτων». Αφορά τις εμπειρίες και δοκιμασίες των μεταναστών σε μια ξένη χώρα:

 

«Γράφεις πως σκέφτεσαι να στείλεις το γιο σου/ στην ξενιτιά. Λοιπόν να τον στείλεις, φτάνει να τονε μάθανε σωστά τα γράμματα στα/ σχολειά. Στην καρδιά της Αυστραλίας/ ...δεσπόζουν τέτοιες ερημιές που δε σε φτάνει/ ένα τουλούμι νερό να τις περάσεις./ Μονάχος εσύ.../ Και δε βλέπεις της πατρίδας τα στραβά, και πάνε/ οι κόποι της μοναξιάς σου χαμένοι.»

 

Ολα τα ποιήματα του «Βιβλίου των Επιγραμμάτων» είναι σύντομα. Ο ποιητής παρουσιάζει το θέμα του σε υπονοούμενη διαλογική συζήτηση. Προειδοποιεί το φίλο του να μην τρέφει μη ραλιστικές ελπίδες, να είναι συγκρατημένος γιατί δεν τον «φτάνει ένα τουλούμι νερό» να περάσει την έρημο της μεταναστευτικής εμπειρίας. Ο υποψήφιος μετανάστης θα πρέπει να έχει υπόψη του ότι η ξενιτιά είναι δύσκολη υπόθεση γεμάτη με συναισθηματικές στερήσεις και πικρές δοκιμασίες.. Θα πρέπει να «έχει μάθει «σωστά τα γράμματα», δηλαδή να βλέπει σωστά και «της πατρίδας τα στραβά», διαφορετικά δεν θα μάθει τίποτα από άκριτες εμπειρίες, είτε είναι στην πατρίδα του, είτε στην ξενιτιά.

 

Στο ποίημα «Αγανάκτηση Προοδευτικού», από την ίδια συλλογή, ο «προοδευτικός» ταυτίζεται με τον ανπτυξιακό επενδυτή που βλέπει την ευημερία του ατόμου και του συνόλου στην αδιάκοπη οικονομική ανάπτυξη. Η αγανάκτησή του εκδηλώνεται κατά του ρομαντικού φίλου του περιβάλλοντος που επικρίνει την ανεξέλεγκτη ανάπτυξη:

«Τι κάθεσαι και μουρμουρίζεις κι όλα τα ρίχνεις/ στον τουρισμό; Τι βλέπεις δηλαδή το στραβό;/ Χαμόγια μας ήθελες ακόμη και περιβόλια/ να περνάς καβάλα το γαϊδούρι και να γδέρνουν/ τα γόνατά σου οι λιγαριές; ΄Η να παίρνεις/ τοίχο τοίχο το χτήμα της Καλαφάταινας/ και να πηδάς σαν το λαγό μη σε προλάβει το κύμα/ και πας σαν κατουρημένος στη δουλειά σου;/ Βεβαίως, εσείς θα θέλατε τον κόσμο/ να πεδεύεται για ένα κομμάτι ψωμί, για ν’ ακούτε/ μάγκανα το δειλινό και κουδουνάκια την αυγή/ και νάχετε το περιγιάλι δικό σας το μεσημέρι./ Αν ήταν το χτήμα μου στη θέση του δικού σου/ θα σήκωνα ξενοδοχείο πενήντα κλινών, θα.../ Αυτά οι πατριώτες μου, και είναι αλήθεια/ πως το ψωμί που τρώνε ποτέ δεν ήταν/ λευκότερο, οι κοιλιές τους πιο αρχοντικές/ πιό γυαλιστά τα φαλακρά τους κεφάλια.»

 

Υπάρχει μια ειρωνία στο ποίημα αυτό που προέρχεται και από τις δυο κατευθύνσεις αλλά και ένα αντιφατικό δίλημμα. Τι είναι πράγματι πρόοδος και ποιος είναι ο προοδευτικός; Υπάρχει κάποια καθαρή απάντηση; Η παρέα που τα συζητά δεν θα μπορούσε να συμφωνήσει. Η απάντηση αφήνεται στη σκέψη του αναγνώστη.

 

Στα πλαίσια ενός σύντομου άρθρου δεν μπορούμε να επεκταθούμε περισσότερο. Αρκεί να πούμε ότι τα ποιήματα του Τσαλουμά είναι μεστά από εικόνες, αναπάντεχα διλήμματα, προβληματισμούς, σκέψεις, μνήμες, ειρωνία, σάτιρα -στοιχεία που εκφέρονται με κουβεντιαστό ή αφηγηματικό τρόπο και απέρριτη γλώσσα.

 

* (Ο Δρ Χρήστος Ν. Φίφης είναι επίτιμος ερευνητής στη Σχολή Ανθρωπιστικών Σπουδών και Κοινωνικών Επιστημών του Πανεπιστημίου La Trobe)

 

http://www.greektribune.com.au/greek.htm

Παροικιακό Βήμα

 

 

 

The Cyprus
 News Agency



Lapithos

 
Designed & Developed by Michael Ppiros
  COPYRIGHT © 2010 Greek Community Tribune All Rights Reserved