THE ONLY GREEK NEWSPAPER PUBLISHED IN SOUTH AUSTRALIA ENGLISH ΕΛΛΗΝΙΚΑ  
   

Αρχική Σελίδα

Διεθνή

Ελλάδα

Κύπρος

Αυστραλία

Παροικιακά

Αθλητικά

Άρθρα - Απόψεις

Πολιτισμός

Ιστορία

Υγεία

Επιστίμη

Αρχείο

Ανακοινώσεις

Ποιοί Είμαστε

Επικοινωνία

Σύνδεσμοι

Φωτογραφίες

Βίντεο

 

 


Renmark Paringa Council


Ραδιοφωνικο ιδρυμα Κυπρου


Ελληνικη Ραδιοφωνια τηλεοραση

 

 

 

ΡΗΓΑΣ ΦΕΡΑΙΟΣ
Πρόδρομος και πρωτομάρτυρας της Ελληνικής Επανάστασης
 

Toυ Χρήστου Φίφη
Drymon9@gmail.com
ΜΕΛΒΟΥΡΝΗ
 

Απρίλιος 2020

Η Ελληνική επανάσταση του 1821 δεν ήταν κάτι που θα μπορούσε να γίνει αυτόματα, από τη μια μέρα στην άλλη. Χρειαζόταν να προηγηθεί κάποια ιδεολογική αφύπνηση, κάποια ταύτιση με το ελληνικό υπόβαθρο, κάποιο όραμα, κάποια οριοθέτιση σκοπών. Οι προηγηθέντες αιώνες δουλείας συντέλεσαν στην πτώση του ηθικού, στην πτώση του επιπέδου εκπαίδευσης, στη μοιρολατρεία, στην έλλειψη αυτοπεποίθησης. Μια ελπίδα ήταν ότι η μεγάλη χριστιανική δύναμη της Ρωσίας ίσως βοηθούσε και τους ΄Ελληνες ν αποιτινάξουν τον οθωμανικό ζυγό αλλά οι πικρές εμπειρίες ττης Επανάστασης των Ορλοφικών στην Πελοπόννησο το 1770 με την τελική εγκατάλειψη των επαναστατημένων στην τύχη τους είχε οδηγήσει σε απογοήτευση και μεγάλες επιφυλάξεις για τις υποσχέσεις των ξένων δυνάμεων. Η Τουρκία μετά τα γεγονότα του 1770 πήρε δραστικά μέτρα εναντίον εστιών αντίστασης και πιθανής επανάστασης όπως ήταν οι Σουλι και οι κλέφτες. Το 1803 η αντίσταση του Σουλίου καταβλήθηκε και το 1806 ο τελευταίος σημαντικός κλέφτης της Πελοποννήσου, ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, συνεχώς καταδιωκόμενος κατόρθωσε να περάσει στη Ζάκυνθο.
Ωστόσο, οι όροι που επιβλήθηκαν στην Τουρκία με τη συνθήκη του Κιουτσούκ Καϊναρτζή το 1774 για την ελεύθερη κίνηση πλοίων με ρωσική σημαία έδωσε ευκαιρία στους κατοίκους των ελληνικών νησιών να χρησιμοποιήσουν καράβια με ρωσική σημαία, να αναπτύξουν την ναυσιπλοΐα, να εκπαιδεύσουν ικανούς ναυτικούς και με τα ταξίδια στις διάφορες χώρες του κόσμου να διευρύνουν τους ορίζοντές τους, τις γνώσεις τους για τον κόσμο και να βελτιώσουν θεαματικά την οικονομική τους κατάσταση. Πολλοί πλοιοκτήτες των ελληνικών νησιών έγιναν πλούσιοι και οι έλληνες ναυτικοί έγιναν από τους καλύτερους του κόσμου. Πολλοί έλληνες εγκαταστάθηκαν σε χώρες του εξωτερικού, ασχολήθηκαν με το εμπόριο, άλλοι νεαροί έλληνες σπούδαζαν σε πανεπιστήμια της Ευρώπης και σημαντικές ελληνικές κοινότητες δημιουργήθηκαν στις μεγάλες πόλεις της Ευρώπης και της Ρωσίας, ακόμη και μέχρι την Ινδία.
΄Ενας διαπρεπής έλληνας του εξωτερικού ήταν και ο Ρήγας Φεραίος. Ο ΡΦ οραματίστηκε μια επανάσταση από όλους τους λαούς της Βαλκανικής για την αποτίναξη της οθωμανικής τυραννίας, η οποία για όλους ήταν κοινή και απαιχθής. Στη θέση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας οραματιζόταν τη δημιουργία μιας Ελληνικής Δημοκρατίας οργανωμένης πάνω στις αρχές της Γαλλικής Επανάστασης.
Ο Ρήγας 1857-1798 (το όνομά του ήταν Αντώνιος Κυριαζής) ήταν γιος εμπόρου από το Βελεστίνο του Βόλου ή αρχαίες Φερές, εξού και τα ονόματα Βελεστινλής ή Φεραίος. Σπούδασε σε τοπικά σχολεία της περιοχής Βόλου αλλά σε νεαρή ηλικία αναγκάστηκε να φύγει για στην Κωνσταντινούπολη. Εκεί έμαθε γλώσσες και έγινε Γραμματέας του φαναριώτη ηγεμόνα της Βλαχίας Αλέξανδρου Υψηλάντη (παππού του αρχηγού της Φιλικής Εταιρείας) και κατόπιν του Νικολάου Μαυρογένους. Το 1790 μετακινήθηκε στη Βιέννη όπου υπήρχε μεγάλη ελληνική κοινότητα.
Στη Βιέννη άρχισε να μεταφράζει διάφορα βιβλία από τα Γαλλικά. ΄Αρχισε, επίσης, να επεξεργάζεται την ιδέα της επανάστασης ιδρύοντας κάποια μυστική οργάνωση και γράφοντας μια διακήρυξη ανθρώπινων δικαιωμάτων στην οποία ενσωματώνονταν πολλές από τις αξίες για δημοκρατία και ισότητα που διακηρύχτηκαν από την Αμερικανική Επανάσταση του 1776 και τη Γαλλική του 1789. Τον Οκτώβριο του 1797 τύπωσε μυστικά τρεις χιλιάδες αντίτυπα μιας επαναστατικής διακήρυξης, ενός Συντάγματος του κράτους που θα διαδεχόταν την κατάρευση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, το Θούριο και τη Χάρτα της Ελλάδας. Το Σύνταγμα ήταν περισσότερο δημοκρατικό από τα πρότυπά του που ήσαν τα γαλλικά συντάγματα του 1793 και 1795. Περιέγραφε τη δομή μιας νέας ελληνικής πολιτείας η οποία θα ήταν πολυεθνική όπως η Βυζαντινή ή η Οθωμανική αλλά θα ήταν δημοκρατική. Στην Πολιτεία αυτή θα κυριαρχούσε η Ελευθερία και η ισότητα όλων των πολιτών, όλων των εθνοτήτων της και όλων των θρησκειών τους, ενώπιον του νόμου. Το Σύνταγμα περιείχε ορισμένα στοιχεία ουτοπιστικού σοσιαλισμού. Στην πολιτεία αυτή η παιδεία όλων θα ήταν υποχρεωτική και για τα δυο φύλα.
Ο Θούριος ήταν ένα πολεμικό τραγούδι, ένας ύμνος στην ελευθερία του ανθρώπου, ένα εγερτήριο σάλπισμα για την απελευθέρωση όλων των λαών της Βαλκανικής από τον οθωμανικό ζυγό. Ο Σουλτάνος παρουσιάζεται στο ποίημα ως το σύμβολο της γενικής τυραννίας η οποία καταπιέζει το ίδιο και ΄Ελληνες και Τούρκους και όλες τις εθνότητες που ζούνε στη δουλεία. Οι φίλοι της ελευθερίας ζούνε στους περιορισμούς της παρανομίας ΄στις σπηλιές, στες ράχες, στα βουνά ή αν ακόμη αναδείχτηκαν σε υψηλές θέσεις στο κράτος του Σουλτάνου, η παραμικρή δυσμένεια του τυράννου τους οδηγεί στην καταστροφή τους:
Ως πότε παλικάρια να ζούμε στα στενά,/ μονάχοι σα λιοντάρια στες ράχες, στα βουνά./ Κάλλιο είναι μιας ώρας ελεύθερη ζωή/ παρά σαράντα χρόνους, σκλαβιά και φυλακή.
...Βεζύρης, δραγουμάνος, αφέντης κι αν σταθείς/ ο τύραννος αδίκως σε κάνει να χαθείς...
...Ο Σούτζος, κι ο Μουρούζης, Πετράκης, Σκαναβής/ Γκίκας και Μαυρογένης, καθρέπτης είν να δεις.
Στον Θούριο απηχούνται οι ιδέες του Ρήγα που παρουσιάζονται στο Σύνταγμά του και τη Χάρτα της Ελλάδος: Οι νόμοι να ν ο πρώτος, και μόνος οδηγός... Με μια κοινή ορμή, μια πολυεθνική κοινωνία, όλοι μαζί στον αγώνα Βούλγαροι κι Αρβανίτες, Αρμένιοι και Ρωμιοί/ ...Για την ελευθερίαν να ζώσωμεν σπαθί.... Καλύτερα να πολεμάει και να πεθάνει κάποιος για την πατρίδα του παρά να έχει αξιώματα σε άλλες χώρες. Οι ξενητεμένοι που έφυγαν λόγω της τυραννίας οφείλουν να επισρέψουν να μπουν στον αγώνα. ΄Ολοι θα είναι ευπρόσδεκτοι όσοι ενωθούν στον κοινό αγώνα αλλά όσοι εναντιωθούν εκείνοι και δικοί μας, αν είναι, ας χαθούν.
Η Χάρτα της Ελλάδος τους περιλαμβάνει όλους, τα καπλάνια του Μαυροβουνιού, τους ΄σταυραητούς του Ολύμπου, τα αδέλφια των ποταμών Σάββα και Δούναβη, τους Μαυροθαλασσινούς, τους Λαζούς, τους ναυτικούς των ελληνικών νησιών, ακόμη και τους Μαλτέζους. Περιλαμβάνει τη Βλαχία, τη Μικρά Ασία, τη Συρία, την Αίγυπτο - από τη Βοσνία ως την Βόρεια Αφρική: Να ανάψουμε μια φλόγα, σε όλην την Τουρκιά/ να τρέξει από τη Μπόσνα, και ως την Αραπιά. ΄Οσοι υπηρετούν στο οθωμανικό ναυτικό να του βάλουν φωτιά και ο αντάρτης Πασάς του Διβινίου Πασβαντζιόγλου καλείται να ενωθεί με τους ραγιάδες και να πολεμήσει και αυτός την τυραννία. ΄Ολοι να ενωθούν και Χριστιανοί και Τούρκοι, και ασφαλώς παράδοξο, όλοι κάτω από τον σταυρόν στη διακιοσύνην, να σκύψη ο εχθρός./ Ο κόσμος να γλυτώση από αύτην την πληγή/ κι ελεύθεροι να ζώμεν, αδέλφια εις την γη. Το ποίημα αποτελείται από 128 στίχους -γραμμές- αλλά συνήθως τραγουδούνται οι τρεις πρώτες στροφές.
Τον Δεκέμβριο του 1797 ο Ρήγας έστειλε επιστολή και δέματα με αντίτυπα του παραπάνω επαναστατικού υλικού σε φίλο του έμπορο στην Τεργέστη και λίγο μετά ακολούθησε και ο ίδιος με μερικούς αφοσιωμένους φίλους του να μεταδώσουν το ευαγγέλιο της επανάστασης. Ο φίλος του Ρήγα έλειπε και η επιστολή και τα δέματα ανοίχτηκαν από τον συνέταιρό του ο οποίος ειδοποίησε την Αυστραιακή αστυνομία. Η αστυνομία συνέλαβε τον Ρήγα και 17 άλλους συνεργάτες του για διασπορά επαναστατικών διακηρύξεων μόλις αυτοί έφτασαν στην Τεργέστη.
Ο 25χρονος Χριστόφορος Περραιβός διασώθηκε γιατί καθ υπόδειξη του Ρήγα επικαλέστηκε Γαλλική υπηκοότητα. ΄Αλλοι που ήταν Αυστριακής ή Ρωσικής υπηκοότητας απελάθηκαν από την Αυστρία και οι περιουσίες τους δημεύτηκαν. Εφτά άλλοι και ο Ρήγας που είχαν Τουρκική υπηκοότητα παραδόθηκαν στις οθωμανικές αρχές του Βελιγραδίου, οι οποίες, ύστερα από οδηγίες της Υψηλής Πύλης, τους στραγκάλισαν στις 24 Ιουνίου 1798 και έριξαν τα πτώματά τους στον ποταμό Σάββα, διαδίδοντας ότι πνίγηκαν ενώ προσπαθούσαν να δραπετεύσουν.
O Ρήγας, λοιπόν, είναι ένας βάρδος, πρωτεργάτης και πρωτομάρτυρας της Ελληνικής επανάστασης που θανατώθηκε τον Ιούνιο του 1798, το χρόνο που στη Ζάκυνθο γεννήθηκε ο εθνικός ποιητής Διονύσιος Σολωμός. Η μυστική του οργάνωση και τα σχέδιά του για άμεση επανάσταση δεν καρποφόρησαν αλλά οι σπόροι των ιδεών του άρχισαν σύντομα να φουντώνουν με τη δημιουργία μυστικών οργανώσεων για προετοιμασία της επανάστασης και κυρίως με τη δημιουργία της Φιλικής Εταιρείας το 1814 στην Οδησό. Ο Διονύσιος Σολωμός, στον ΄Υμνο εις την Ελευθερίαν, θυμίζει στην αναστημένη ελευθερία τη φωνή του Ρήγα για την αφύπνηση και εξέγερση των Ελλήνων: και του Ρήγα σου απεκρίθη πολεμόκραχτη η φωνή.
Ο Θούριος τραγουδιόταν στις ελληνικές κοινότητες του εξωτερικού και τις σκλαβωμένες περιοχές της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας για τις επόμενες δυο δεκαετίες, μέχρι το 1821. Και εξακολουθεί να τραγουδιέται μέχρι σήμερα.

(Ο Δρ Χρήστος Ν. Φίφης είναι επίτιμος ερευνητής στη Σχολή Ανθρωπιστικών Σπουδών και Κοινωνικών Επιστημών του Πανεπιστημίου La Trobe)

 

http://www.greektribune.com.au/greek.htm

Παροικιακό Βήμα

 

 

   
Designed & Developed by Michael Ppiros
  COPYRIGHT 2010 Greek Community Tribune All Rights Reserved