THE ONLY GREEK NEWSPAPER PUBLISHED IN SOUTH AUSTRALIA ENGLISH ΕΛΛΗΝΙΚΑ  
   

Αρχική Σελίδα

Διεθνή

Ελλάδα

Κύπρος

Αυστραλία

Παροικιακά

Αθλητικά

Άρθρα - Απόψεις

Πολιτισμός

Ιστορία

Υγεία

Επιστίμη

Αρχείο

Ανακοινώσεις

Ποιοί Είμαστε

Επικοινωνία

Σύνδεσμοι

Φωτογραφίες

Βίντεο

 

 


Renmark Paringa Council


Ραδιοφωνικο ιδρυμα Κυπρου


Ελληνικη Ραδιοφωνια τηλεοραση

 

 

"Ψυχή Βαθειά"- ταινία του Π. Βούλγαρη

 

 

Toυ ΧΡΗΣΤΟΥ  ΦΙΦΗ

Drymon9@gmail.com

ΜΕΛΒΟΥΡΝΗ

 

Το φετεινό ελληνικό κινηματογραφικό φέστιβάλ Μελβούρνης, και άλλων πόλεων της Αυστραλίας, είχε μερικές εξαιρετικές ταινίες που μαρτυρούν ένα καλό επίπεδο του ελληνικού κινηματογράφου. Η ταινία Ψυχή Βαθειά του Παντελή Βούλγαρη ήταν μια από αυτές. Αφορούσε τον ελληνικό εμφύλιο πόλεμο 1946-1949.  Ο τίτλος Ψυχή βαθειά είναι παρμένος από το σύνθημα κάποιας ανταρτικης ομάδας που σήμαινε Ψυχή επαναστατική. Την ταινία του Βούλγαρη την παρακολούθησαν πολλοί, περισσότερο από τις άλλες και άρεσε περισσότερο.

 

Ο εμφύλιος πόλεμος θα μπορούσε να ιδωθεί από πολλές πλευρές, με μια διαφορετική κάθε φορά αφήγηση.΄Ηταν ο πιο άγριος, ο πιο φονικός πόλεμος στη νεοελληνική ιστορία και τα θύματα του ξεπερνούν τον αριθμό νεκρών των Βαλκανικών πολέμων, της Μικρασιατικής Καταστροφής ή του πολέμου στην Αλβανία το 1940-41. Η αφήγηση θα μπορούσε να ήταν από την πλευρά της δεξιάς ή την πλευρά της άκρας αριστεράς, όπως συμβαίνει με ένα μέρος  της πρώτης μεταπολεμικής ελληνικής ποίησης και πεζογραφίας. Η αφήγηση του Βούλγαρη είναι από την πλευρά του ευρέος κοινού που έζησε, πόνεσε και πληγώθηκε από τα δραματικά και τραγικά γεγονότα της περιόδου. Οι μάχες της ταινίας διεξάγονται στο Γράμμο, στην τελευταία φάση του εμφυλίου. Στις πλευρές των αντιμαχομένων συμμετείχαν δυο νεαρά αδέλφια εφηβοι -, ο ένας στον Εθνικό και ο άλλος στο Δημοκρατικό Στρατό.

 

Ο Γιώργος Καρα-τζαφέρης, ο αρχηγός του ακροδεξιού ΛΑΟΣ, έκανε ερώτηση στη Βουλή, προβάλλοντας την απαίτηση ότι το κράτος (το  Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου) δεν θα έπρεπε να ενισχύει οικονομικά ταινίες που αναφέρονται στον εμφύλιο πόλεμο. Αλλά και το ΚΚΕ και ο Ριζοσπάστης επρέκριναν την ταινία του Βούλγαρη για το ότι δεν τόνιζε επαρκώς την ιδεολογική χροιά του εμφυλίου. Η ταινία έδειχνε την εθνική ομοιογένεια, τα ελληνικά χαρακτηριστικά, τον πόνο της ίδιας μάνας για τα δυο παιδιά της που μάχονταν στις τάξεις και των δυο αντιμαχόμενων παρατάξεων. Ο πόλεμος του 1946-49 χάθηκε γιατί το Κίνημα δεν ήταν επαρκώς έτοιμο, αλλά ο αγώνας συνεχίζεται, υποστηρίζει το ΚΚΕ. Πιστεύω ότι ο εμφύλιος ως ιστορικό γεγονός μπορεί και πρέπει να ιδωθεί από διαφορετικές πλευρές, δεν είναι φέουδο ή ταμπού κανενός.

 

Στην προβολή, το περισσότερο κοινό φραινόταν να βλέπει με συμπάθεια την οπτική σκοπιά του Βούλγαρη. ΄Ηταν ένας εμφύλιος πόλεμος που κόστισε δεκάδες χιλιάδες ζωές και ανείπωτες καταστροφές για την Ελλάδα. Το άνθος της νεολαίας και από τις δύο αντιμαχόμενες παρατάξεις αποδεκατίστηκε στον εμφύλιο φυσικά και ψυχολογικά. Ήταν ένας άχρηστος εμφύλιος πόλεμος που μόνο βοήθησε στο ρίζωμα  της πιο αντιδραστικής δεξιάς για τα επόμενα 30 χρόνια. Το γεγονός ότι στις τάξεις και των δυο εμπόλεμων πολεμούσαν αδέρφια, ξαδέρφια και συγχωριανοί που σε πολλές περιπτώσεις αναγκαστικά βρέθηκαν στο ένα στρατόπεδο ενώ θα μπορούσαν να είναι και στο άλλο, εξασθενίζει τους ισχυρισμούς για ιδεολογική διαμάχη ή ταξικά κίνητρα. Τα ανώτερα ηγετικά κλιμάκια είχαν ασφαλώς το ιδεολογικό κίνητρο και μίσος αλλά σ ένα μεγάλο μέρος των στρατιωτών ή των ανταρτών η ιδεολογία λειτουργούσε στο επίπεδο της προπαγάνδας και της πλύσης εγκεφάλων.

 

Στον εμφύλιο συνέβαλαν  εμφανώς οι ξένες δυνάμεις, οι Αγγλοαμερικανοί και οι Σοβιετικοί που ήταν πρόθυμοι να κρατήσουν τον εμφύλιο μέχρι της τελικής νίκης ή μέχρι του τελευταίου αντάρτη, μέχρι του τελευταίου στρατιώτη. Οι αντάρτες περίμεναν ματαίως τη στρατιωτική ενίσχυση των Σοβιετικών και οι Αμερικανοί δοκίμασαν και χρησιμοποίησαν για πρώτη φορά στο Γράμμο τις βόμβες ναπάλμ. ΄Ολες αυτές οι ξένες δυνάμεις δεν θα μπορούσαν να πετύχουν τίποτα αν δεν υπήρχαν οι έλληνες που τους υποδέχτηκαν ως συμμάχους και τους άνοιξαν την πόρτα του εμφυλίου.

Είχε καποιο νόημα αυτός ο εμφύλιος πόλεμος για την Ελλάδα; Νίκησε ασφαλώς η δεξιά αλλά η απάντηση, που στηρίζεται στα γεγονότα και τις συνέπειες που ακολούθησαν, είναι ότι ο μεγάλος ηττημένος ήταν ο ελληνικός λαός και η Δημοκρατία.

 

Ο Θωμάς Ηλιόπουλος, εκπαιδευτικός και σχολιογράφος στη Μελβούρνη, έγραψε στο Νέο Κόσμο ότι η ταινία αυτή του Βούλγαρη θα πρέπει να διδάσκεται στα παροικιακά σχολεία της Αυστραλίας. Ασφαλώς θα πρέπει ναποτελεί μέρος της διδασκαλίας της ιστορίας όχι μόνο στα παροικιακά σχολεία αλλά και στα πανεπιστήμια και τα σχολεία της Ελλάδας όπου η ιστορία διδάσκεται από ένα μόνο βιβλίο και από μια κυρίαρχη ιδεολογία, ως χρονολογίες και όχι ως ιστορίες ανθρώπων που έχουν αισθήματα και όνειρα, που υποφέρουν και πεθαίνουν, χωρίς να εξετάζονται οι σκοποί και τα αποτελέσματα. Οι πολιτικές διαφορές στις χώρες πάντα θα υπάρχουν αλλά θα πρέπει να λύνονται με την ψήφο και όχι με τα όπλα. Οι πολιτικές συνθήκες στην Ιταλία την ίδια περίοδο δεν ήταν πολύ διαφορετικές αλλά ο Τολιάτι (ο αρχηγός του Ιταλικού Κομμουνιστικού Κόμματος) είχε τη σοφία και τη φρόνηση ν αποφύγει τον εμφύλιο πόλεμο.Το λάθος του ΚΚΕ και του Ζαχαριάδη το 1946 ήταν ότι αποφάσισε την αποχή από τις εκλογές και την ένοπλη εξέγερση. Οι συνθήκες για τις εκλογές ήταν από κάθε πλευρά άθλιες και άνισες αλλά προτιμότερες από τις αθλιότητες που επέπεσαν στην ελληνική κοινωνία τα επόμενα 30 χρόνια.

 

Η ταινία του Βούλγαρη μου θυμίζει δυο σχετικά με το θέμα πράγματα: το ένα είναι οι τραγικοί στίχοι από το ποίημα Ελένη του Γιώργου Σεφέρη όπου δείχνει τη ματαιότητα και την καταστροφή των πολέμων και ιδιαίτερα των εμφυλίων πολέμων:

Αν είναι αλήθεια/ πως καποιος άλλος Τεύκρος, ύστερα από χρόνια,/

ή κάποιος Αίαντας, ή Πρίαμος, ή Εκάβη/ ή κάποιος άγνωστος, ανώνυμος, που ωστόσο/

είδε έναν Σκάμανδρο να ξεχειλάει κουφάρια,/ δεν τόχε μες τη μοίρα του ν ακούσει/ 

μαντατοφόρους που έρχονται να πούνε/ πως τόσος πόνος, τόση ζωή/ πήγαν στην άβυσσο/

για ένα πουκάμισο αδειανό για μιαν Ελένη.

 

Το δεύτερο πράγμα που μου θύμισε η ταινία ήταν μια σκηνή στην Αθήνα το 1988. Γινόταν σε κάποιο θέατρο μια τιμητική εκδήλωση για το ζωγράφο Γίαννη Τσαρούχη. Στα μπροστινά καθίσματα καθόταν ο Τσαρούχης έχοντας δίπλα του το Γιάννη Ρίτσο και διάφορους άλλους επίσημους και οργανωτές. Διάφοροι ομιλητές εξυμνούσαν την τέχνη και προσφορά του Τσαρούχη. Κάποια στιγμή σηκώθηκε στο βήμα ο αείμνηστος συνθέτης Μάνος Χατζηδάκης να δώσει ένα πορτρέτο του Τσαρούχη.

 

Θυμάμαι τον Τσαρούχη στην απελευθέρωση της Αθήνας τον Οκτώβριο του 1944, είπε. Χιλιάδες κόσμος ανέβαινε την Πανεπιστημίου προς το Σύνταγμα, όλοι με διάφορες σημαίες των συμμάχων, άλλοι Σοβιετικές, άλλοι Αγγλικές, άλλοι Γαλλικές, άλλοι Αμερικάνικες. Σε κάποια στιγμή βλέπω τον Τσαρούχη με μια Κινέζικη σημαία (το 1944). Βρε Τσαρούχη, του λέω, δεν βρήκες άλλη σημαία, την Κινέζικη κουβαλάς; -Και η Κίνα είναι σύμμαχος στον πόλεμο. Και είναι ο σύμμαχος που μας βλάπτει λιγότερο, απάντησε ο Τσαρούχης.

 

Το ακροατήριο, αποτελούμενο στην πλειοψηφία του από φίλους της αριστεράς, έπιασε το σημείο του Χατζηδάκη και καταχειροκρότησε κοιτάζοντας προς τον Τσαρούχη.

 

 

 

The Cyprus
 News Agency



Lapithos

 
Designed & Developed by Michael Ppiros
  COPYRIGHT 2010 Greek Community Tribune All Rights Reserved