THE ONLY GREEK NEWSPAPER PUBLISHED IN SOUTH AUSTRALIA ENGLISH ΕΛΛΗΝΙΚΑ  
   

Αρχική Σελίδα

Διεθνή

Ελλάδα

Κύπρος

Αυστραλία

Παροικιακά

Αθλητικά

Άρθρα - Απόψεις

Πολιτισμός

Ιστορία

Υγεία

Επιστίμη

Αρχείο

Ανακοινώσεις

Ποιοί Είμαστε

Επικοινωνία

Σύνδεσμοι

Φωτογραφίες

Βίντεο

 

 


Renmark Paringa Council


Ραδιοφωνικο ιδρυμα Κυπρου


Ελληνικη Ραδιοφωνια τηλεοραση

 

 

Το μυθιστόρημα Αλισαβώ του Στρατή Βακρά

Ο ρόλος της Ελληνοαυστραλιανής Λογοτεχνίας

 

Του Χρήστου Ν. Φίφη

Drymon9@gmail.com

 

Απρίλης 2011

 

Πρόσφατα παρουσίασα με άλλους στη Μελβούρνη το ενδιαφέρον μυθιστόρημα του κ. Στρατή Βακρά Αλασαβώ: Κυνηγώντας το ΄Ονειρο.Το βιβλίο μεταφράστηκε στα Αγγλικά από τον κ. Κώστα Καλυμνιό, μια εξίσου σπουδαία μετάφραση. Το μυθιστόρημα του Βακρά είναι γραμμένο με ζωντάνια, επιδεικνύει μια χιουμοριστική διάθεση και προκαλεί το ενδιαφέρον του αναγνώστη για το τι συμβαίνει και το τι θα επακολουθήσει. Τα πρόσωπά του οι χαρακτήρες του- μολονότι αρχικά είναι επίπεδοι και περιορισμένοι, βαθμηδόν γίνονται πιο ενδιαφέροντες και περίπλοκοι καθώς προχωρεί το μυθιστόρημα. Ο συγγραφέας μεταχειρίζεται χιούμορ επιχειρεί η ανάγνωση να φέρνει το μειδίαμα στα χείλη. Η υπερβολική δόση, όμως, τείνει αρχικά να κρατεί τα πρόσωπα επίπεδα. Η Αλισαβώ μεταναστεύει στη Μελβούρνη το 1955, αλλάζει επιτυχώς αρκετές εργασίες και εξοικειώνεται με την περιρρέουσα ατμόσφαιρα, αλλά. μολονότι πλησιάζει τα 40, αδυνατεί να βρει γαμπρό.

Η Αλισαβώ δεν είναι τόσο απλοϊκή αφού μπορεί να βρίσκει μόνη της καλύτερη εργασία και να σκαρώνει επιτυχή σχέδια για να τυλήξει τον Μενέλαο. (σσ. 38-39) Ο Μενέλαος που η Αλισαβώ του αλλάζει το όνομα σε Μενήλο την παντρεύεται χωρίς αυτός να το αντιληφθεί, με πολιτικό γάμο, πιθανόν λόγω του ότι είναι ζαλισμένος από το ταξίδι, δεν γνωρίζει πού βρίσκεται, τι υπογράφει, και τι τού γίνεται: (σσ. 40-41). Ο Ανέστης είναι ο χαρακτήρας υπόδειγμα στον κόσμο της Αλισαβώς. Μένει και αυτός στο ίδιο σπίτι του Θωμά, όπου νοικιάζει και αυτός δωμάτιο, όπως τόσα από τα άλλα συγκατοικούντα ζευγάρια και άτομα. Είναι ο νεότερος, εικοσιπέντε χρονών περίπου, ο εξυπνότερος και πιο προσαρμοσμένος στο σύστημα. Γνωρίζει Αγγλικά και δουλεύει ως υπάλληλος ελέγχου εισητηρίων στα VICTORIAN RAILWAYS. Ο Ανέστης που το ελλάττωμά του, για τη θεοφοβούμενη και προληπτική Αλισαβώ είναι ότι δεν πιστεύει στη θρησκεία και τους παπάδες, γίνεται ο φύλακας ΄Αγγελος, προστάτης και σύμβουλος του Μενέλαου, καθώς προσπαθεί να του εξεύρει εργασία και αργότερα να του δείξει πώς να μάθει Αγγλικά και να φέρει στην Αυστραλία την αδελφή του Γαρουφαλιά, ή Μεταξά, ή Φιλιώ.

Από τους άλλους χαρακτήρες, που αναπτύσσονται κάπως στο μυθιστόρημα, είναι ο Θωμάς στο σπίτι του οποίου μένει η Αλισαβώ. ΄Αλλοι είναι η Φιλιώ και ο Γεράσιμος ή Μεμάς, τον οποίο γνωρίζει η Φιλιώ στο καράβι Πατρίς και με τον οποίο φεύγει μαζί του, κατεβαίνοντας στο Περθ, και αφήνοντας τον αρραβωνιαστικό της Φώτη, με τον Μενέλαο και την Αλισαβώ να την περιμένουν στο λιμάνι του Πορτ Μέλμπουρν.

Είναι από την αρχή της ιστορίας του Θωμά (σ. 141) που το μυθιστόρημα προχωρεί αρκετά στην πλοκή του, παρουσιάζει μια άλλη πτυχή του μεταναστευτικού δράματος. Μολονότι διατηρεί τον εύθυμο τόνο των ευτράπελων περιστατικών, δείχνει επίσης το δράμα που αντιμετώπιζαν οι μετανάστες στην ξένη χώρα, χωρίς τη γνώση της γλώσσας του τόπου και της ντόπιας κουλτούρας. Ταξιδεύοντας ο Θωμάς από την Γκρέτα προς το μακρινό Caragabal, στο εσωτερικό της ΝΝΟ, για ανάληψη εργασίας, χάνει τη βαλίτσα του με τον λίγο ρουχισμό του: (σσ. 141-143), και δυσκολεύεται, λόγω άγνοιας της Αγγλικής να βγάλει εισητήριο για τη Μελβούρνη. Η Φιλιώ, παραμελημένη από τον Μεμά, ζει με το ταλαιπωρημένο αγοράκι της μια μοναχακή ζωή στις υπόγειες στοές της ηλιοκαμμένης γης του Cooper Pedy και αποφασίζει να δραπετεύσει για να αναζητήσει τη βοήθεια του αδελφού της Μενέλαου.

 

Ο Con Castan έχει αναφερθεί σε ένα άρθρο του στην έννοια της Ελληνοαυστραλιανής λογοτεχνίας. Η λογοτεχνία ενός έθνους είναι ένας από τους διάφορους θεσμούς του, αποτελεί μέρος της εθνικής του αφήγησης. Ο Castan, στην εισαγωγή του στο (REFLECTIONS), κάνει μια αναφορά στον Τζον Κιγκ που σε άρθρο του το 1976 στο περιοδικό Meanjin της Μελβούρνης έγραφε ότι:

Το ελληνικό μοντέλο των τριων γενιών από τον εργάτη και τον μικροεπιχειρηματία στη γενιά των στελεχών των μεγάλων επιχειρήσεων και των ελεύθερων επαγγελματιών σημαίνει ότι θα δούμε μια λογοτεχνία... Τα εγγόνια θα έχουν κάποια ευκαιρία να σταθούν και να επανεξετάσουν την πορεία και μερικοί θα γράψουν.Αλλά θα είναι κυρίως μια λογοτεχνία για το μακρινό παρελθόν. (Η ενδοσκόπηση έρχεται αργά στην πολιτιστική εμπειρία.) Ο θείος Βλάσης ή ο Παππούς θα φαίνονται χαριτωμένοι και αστείοι από την απόσταση του χρόνου, και θα έχουμε κάποιες μικρές ελληνικέςεκδοχές του Βιολιστή στη Στέγη ή κάποια αντιποδικά αστεία αντίστοιχα των Γερμανοεβραίων. Αλλά οι πλουσιότερες εμπειρίες, που συμβαίνουν τώρα, είναι το πιθανότερο να μένουν απρόσιτες. (Μετάφραση από το άρθρο του Castan, Reflections, Elikia Books 1988).

Ο Castan αντιτείνει σωστά στο άρθρο του ότι αυτός ο τρόπος σκέψης του Κιγκ ήταν λάθος. Οι ΄Ελληνες της Αυστραλίας δεν χρειάστηκε να περιμένουν για τα εγγόνια τους να δημιουργήσουν λογοτεχνία για να παρουσιάσει τις εμπειρίες τους γιατί το 1976 είχαν ήδη μια λογοτενία αυτό που ο Castan αποκαλεί Ελληνοαυστραλιανή Λογοτεχνία.

Μπορούμε, λοιπόν, να υποστηρίξουμε ότι η λογοτεχνία δίνει έκφραση φυσικά μια υποκειμενική έκφραση στον πολιτισμό μιας ομάδας, βασισμένη στις εμπειρίες, στη φαντασία, τη δημιουργία μύθων και την ερμηνεία του μύθου από μέλη της ομάδας. Η λογοτεχνία γίνεται ένα μέσο με το οποίο η ομάδα βλέπει και ερμηνεύει τον κόσμο. Η Ελληνοαυστραλιανή λογοτεχνία, λοιπόν, γίνεται το μέσο με το οποίο ο καλλιτέχνης, ο ποιητής ή ο συγγραφέας εκφράζει την ελληνοαυστραλιανή εμπειρία, ανεξάρτητα ακόμη αν η γλώσσα είναι η Ελληνική ή η Αγγλική.

Ο Βακράς μας λέει ότι το επεισόδιο του Θωμά στο μυθιστόρημα είναι αληθινό. Δεν παίζει ρόλο σ ένα μυθιστόρημα αν ένα επεισόδιο είναι αληθινό ή φανταστικό, αρκεί να είναι αντιπροσωπευτικό και πειστικό. Είναι διαφορετικά, βέβαια, όταν πρόκειται για εργασία Ιστορίας. Αντίθετα από τη λογοτεχνία, η ιστορία απαιτεί ακρίβεια και τεκμηρίωση. Το σπουδαίο στο Βακρά είναι ότι τα δραματικά επεισόδια αντικατοπτρίζουν δυναμικά και με πειστικότητα τη συλλογική εμπειρία, τη συλλογική μνήμη, αυτό που συχνά αποκαλούμε συλλογική κληρονομιά.

Υπάρχουν πολλά αστεία και δραματικά επεισόδια στο μυθιστόρημα του Βακρά που ο αναγνώστης θα τα βρει διασκεδαστικά και μερικές φορές να εγείρουν την οδυνηρή ανάμνηση και τη σκέψη. Στον επίλογό του ο συγγραφέας αναφέρεται στην πληθώρα των παροικιακών σωματείων και τις πολλαπλές δραστηριότητες και εκδηλώσεις τους που αποσκοπούν να δώσουν έκφραση στη συλλογική πολιτιστική ζωή της ομάδας και στην Ελληνοαυστραλιανή ταυτότητα.

Η Αυστραλέζα ποιήτρια Judith Wright αναφέρεται σ ένα της ποίημα στους αγώνες των Αυστραλών πρωτοπόρων και αναρωτιέται τι έχουν απογίνει οι σκοποί και τα οράματά τους. Σε σύντομη μετάφραση:

Το χρυσάφι  εξορύχθηκε, και είναι ασφαλές∙  και πού είναι το κέρδος;/

Η εκκλησία χτίστηκε, ο επίσκοπος χειροτονήθηκε/

Και εμείς είναι εδώ που ζούμε∙ Πού ζούμε;/

Και πώς θα επαναστατήσουμε; Οι αλυσίδες είναι βαρύτερες./

 

Θυμηθείτε τον Αστραποπέλεκα που θάφτηκε στα χαρακώματα

από τους βομβαρδισμούς./

Θυμηθείτε τους γενειοφόρους νέους που τραγουδούσαν τραγούδια της εξορίας./

Θυμηθείτε τη ζωή των ποιμένων κάτω από τα παράξενα αστέρια.

 

Η Ελληνοαυστραλιανή παροικία έχει τους δικούς της πρωτοπόρους και τις εμπειρίες τους. Τις δικές της Αλισαβούδες, Μενέλαους, Θωμάδες, Γαρουφαλιές, Μεμάδες και πλήθος άλλων. Τι έχει απογίνει από τις εμπειρίες εκείνων των οικογενειών και ατόμων που ζούσαν δέκα και δώδεκα και περισσότερα άτομα σε δωμάτια στο ίδιο σπίτι, στις δεκαετίες του 1950 και 1960; Τους ίδιους αυτούς, που, όπως στο μυθιστόρημα του Βακρά, αγόρασαν τα δικά τους σπίτια, που τώρα είναι γέροι και γριές ή δεν είναι πλέον στη ζωή;

Αυτές οι αναμνήσεις και οι σκέψεις αφήνουν κάποτε την πικρή γεύση χαμένων κατευθύνσεων και χαμένων προσανατολισμών. ΄Οπως η Judith Wright, ο ΄Ελληνας συγγραφέας, όπως ο Στρατής Βακράς στο μυθιστόρημά του, μπορεί να πει:

Οι εκκλησίες και τα σχολεία χτίστηκαν από τους πρωτοπόρους Ελληνοαυστραλούς, ο Αρχιεπίσκοπος είναι στη θέση του, η παροικία παγιώθηκε σε σταθερά θεμέλια, η δεύτερη και οι μετέπειτα γενιές των ελεύθερων επαγγελματιών και των επιτυχών επιχειρηματιών ανδρών και γυναικών - έχουν πάρει τη θέση τους και αφήνουν τη σφραγίδα τους.

Εντούτοις, συχνά, αν και υποκειμενικά, εγείρονται μερικά ενοχλητικά ερωτήματα: Πώς και πού ζούμε;, Ποιοι είμαστε;, Τι έχει απογίνει από τους σκοπούς και τα οράματα των πρωτοπόρων; Ποια είναι η κατεύθυνσή μας; Βιβλία σαν το μυθιστόρημα του Στρατή Βακρά μάς βοηθούν να γνωρίσουμε το παρελθόν μας, να γνωρίσουμε τις ρίζες μας και τους εαυτούς μας και να πλοηγήσουμε μελλοντικές κατευθύνσεις.

(Ο Δρ Χρήστος Ν. Φίφης είναι επίτιμος ερευνητής στη Σχολή Ιστορίας και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου La Trobe).

 

 

 

The Cyprus
 News Agency



Lapithos

 
Designed & Developed by Michael Ppiros
  COPYRIGHT 2010 Greek Community Tribune All Rights Reserved