THE ONLY GREEK NEWSPAPER PUBLISHED IN SOUTH AUSTRALIA ENGLISH ΕΛΛΗΝΙΚΑ  
   

Αρχική Σελίδα

Διεθνή

Ελλάδα

Κύπρος

Αυστραλία

Παροικιακά

Αθλητικά

Άρθρα - Απόψεις

Πολιτισμός

Ιστορία

Υγεία

Επιστίμη

Αρχείο

Ανακοινώσεις

Ποιοί Είμαστε

Επικοινωνία

Σύνδεσμοι

Φωτογραφίες

Βίντεο

 

 


Renmark Paringa Council


Ραδιοφωνικο ιδρυμα Κυπρου


Ελληνικη Ραδιοφωνια τηλεοραση

 

 

Μια ομιλία για το Νίκο Καζαντζάκη

Του Δρ Χρ. Φίφη

Ιανουάριος 2012

Την Τετάρτη 30 Νοεμβρίου 2011, έγινε στη Μελβούρνη, στην αίθουσα της Κρητικής Αδελφότητας Μελβούρνης και Βικτόριας διάλεξη για τον Νίκο Καζαντζάκη με θέμα: Ο Νίκος Καζαντζάκης και η ανάπτυξη του Ανθρώπινου Πνεύματος. Η διάλεξη σημείωσε εξαιρετική επιτυχία τόσο από προσέλευση κόσμου, όσο και για το ενδιαφέρον που έδειξε το κοινό με τις πολλές ερωτήσεις που έθεσε στον ομιλητή. Ομιλητής ήταν ο Howard Dossor, ένας Αυστραλός πρώην Ληξίαρχος και Γραμματέας του Πανεπιστημίου Βικτόρια, Μελβούρνης, και μελετητής του Νίκου Καζαντζάκη από τη δεκαετία του 1950. Η διάλεξη ήταν στα Αγγλικά αλλά υπήρξε περιληπτική μετάφραση της ομιλίας στα Ελληνικά, έτσι η εκδήλωση ήταν δίγλωσση και η συμμετοχή και η συζήτηση ήταν και στις δυο γλώσσες.

Ο Νίκος Καζαντζάκης είναι ένας από τους μεγαλύτερους συγγραφείς και διανοητές του εικο-στού αιώνα. Είναι ποιητής, στοχαστής, μυθιστοριογράφος, θεατρικός συγγραφέας, ο περισσότερο μεταφρασμένος έλληνας συγγραφέας παγκοσμίως. Ο ποιητής Θανάσης Παπαθανασόπουλος μιλώντας γι αυτό το έργο θα δώσει σε ένα του ποίημα μερικές από τις διαχρονικές καταβολές του Νίκου Καζαντζάκη:

Ασκώθη ορθός ο στοχασμός και αγκάλιασε την πλάση.

Ο Βούδας ξαναπάλεψε, Χριστός Ξανασταυρώθη.

Σκαρί καινούργιο άρμοσε ο Δυσσέας και στη βράση

θυμού τρανού πνιγήκανε σκέψεις οκνές και πόθοι.

Πριν την έναρξη της διάλεξης διαβάστηκε στα Ελληνικά το παρακάτω εισαγωγικό, και σχετικό με την ομιλία, απόσπασμα από την Ασκητική του Καζαντζάκη:

Πρόλογος - Ασκητική

Ερχόμαστε από μια σκοτεινή άβυσσο καταλήγουμε σε μια σκοτεινή άβυσσο το μεταξύ φωτεινό διάστημα το λέμε Ζωή.

Ευτύς ως γεννηθούμε, αρχίζει κι η επιστροφή ταυτόχρονα το ξεκίνημα κι ο γυρισμός κάθε στιγμή πεθαίνουμε. Γι αυτό πολλοί διαλάλησαν: Σκοπός της ζωής είναι ο θάνατος.

Μα κι ευτύς ως γεννηθούμε, αρχίζει κι η προσπάθεια να δημιουργήσουμε, να συνθέσουμε, να κάμουμε την ύλη ζωή κάθε στιγμή γεννιούμαστε. Γι΄ αυτό πολλοί διαλάλησαν: Σκοπός της εφήμερης ζωής είναι η αθανασία.

Στα πρόσκαιρα ζωντανά σώματα τα δυο τούτα ρέματα παλεύουν:

α) ο ανήφορος, προς τη σύνθεση, προς τη ζωή, προς την αθανασία

β) ο κατήφορος, προς την αποσύνθεση, προς την ύλη, προς το θάνατο.

Και τα δυο ρέματα πηγάζουν από τα έγκατα της αρχέγονης ουσίας. Στην αρχή η ζωή ξαφνιάζει σαν παράνομη φαίνεται, σαν παρά φύση, σαν εφήμερη αντίδραση στις σκοτεινές αιώνιες πηγές μα βαθύτερα νιώθουμε: η Ζωή είναι κι αυτή άναρχη, ακατάλυτη φόρα του Σύμπαντου.

Αλλιώς, πούθε η περανθρώπινη δύναμη που μας σφεντονίζει από το αγέννητο στο γεννητό και μας γκαρδιώνει φυτά, ζώα, ανθρώπους στον αγώνα; Και τα δυο αντίδρομα ρέματα είναι άγια.

Χρέος μας λοιπόν να συλλάβουμε τ΄ όραμα που χωράει κι εναρμονίζει τις δυο τεράστιες τούτες άναρχες, ακατάλυτες Ορμές και με τ΄ όραμα τούτο να ρυθμίσουμε το στοχασμό μας και την πράξη.

Αρχίζοντας ο ομιλητής είπε ότι θα μιλήσει για έναν από τους μεγαλύτερους διανοητές του εικοστού αιώνα και λυπάται που δεν γνωρίζει Ελληνικά. Αλλά, είπε, ο Καζαντζάκης είναι ένας μεγάλος παγκόσμιος συγγραφέας και διαχρονικός και θα πρέπει να συζητείται το έργο του σε όλες τις χώρες και από ανθρώπους όλων των γλωσσών. Θα παραθέσω παρακάτω, την περίληψη της ομιλίας του Howard Dossor, που μεταφράστηκε και διαβάστηκε στα Ελληνικά:

Μια περίληψη της ομιλίας του Howard Dossor

Η ομιλία του Χάουαρντ άρχισε με μια αναφορά στο μυθιστόρημα Buddwing του Αμερικανού συγγραφέα Evan Hunter στο οποίο κάποιο άτομο που υποφέρει από αμνησία ξυπνά στο παγκάκι ενός πάρκου στη Νέα Υόρκη και διερωτάται ποιος είναι.

Ο άνθρωπος είναι μια ύπαρξη που καταβάλλει την προσπάθεια να γνωρίσει τον εαυτό του. Η ζωή και το έργο του Νίκου Καζαντζάκη μπορεί να θεωρηθεί σαν μια από τις σπουδαιότερες προσπάθειες του Εικοστού Αιώνα να ικανοποιήσει αυτή την προσπάθεια. Και εντούτοις, το ερώτημα του ποιοί είμαστε είναι πολύ δύσκολο να απαντηθεί γιατί ποτέ δεν μένουμε ακίνητοι και ως άνθρωποι δεν είμαστε φτιαγμένοι να συμμορφωνόμαστε με οποιοδήποτε ιδιαίτερο σχέδιο. ΄Οταν λέμε ότι είμαστε αυτό ή εκείνο, αμέσως αλλάζουμε γιατί στιγμή με στιγμή αναπτυσσόμαστε και γινόμαστε κάτι άλλο.

Το φιλόσοφο Φρειδερίκο Νίτσε, τον απασχολούσε πολύ αυτό το ερώτημα της αλλαγής της φύσης της ζωής. ΄Εβλεπε το ανθρώπινο γένος να χρειάζεται να αρνηθεί τους περιορισμούς που το κρατούσαν πίσω. Πίστευε ότι ο σκοπός της ζωής είναι να αναπτυχθούμε πέρα από το τι είμαστε και να γίνουμε αυτό που αποκαλούσε ubermenssch ή υπεράνθρωποι, αν και πολλοί το έχουν παρανοήσει αυτό.

Ο Καζαντζάκης διάβασε το Νίτσε και επηρεάστηκε από τις ιδέες του αλλά επηρεάστηκε πολύ περισσότερο από την καθημερινή ζωή των συμπατριωτών του Κρητικών με τους οποίους έζησε την παιδική του ηλικία και οι οποίοι του δίδαξαν για το είδος του αγώνα, για μια ανώτερη μορφή ζωής που εκφραζόταν στις δραστηριότητές τους και τα όνειρά τους.

Ο Καζαντζάκης είδε τη διαδικασία αλλαγής και ανάπτυξης ως κάτι το θεμελιώδες. Είδε ότι είχε την αρχή του σε μια έννοια βαθιάς ανικανοποίησης που όλοι δοκιμάζουμε καθώς επιθυμούμε να γίνουμε σοφότεροι και περισσότερο ολοκληρωμένοι από ό,τι είμαστε στο παρόν. Αυτή η ανικανοποίηση φαίνεται πολύ καλά στην εργασία του γλυπτού που δημιουργήθηκε από τον Auguste Robin, στο οποίο γλυπτό έδωσε το όνομα: η κραυγή.

Αντί να ανησυχούμε από τη βαθειά έλλειψη χαράς, θα πρέπει να το αναγνωρίσουμε γι αυτό ακριβώς που είναι, μια πρόκληση να κινηθούμε μπρος, από όπου είμαστε ως ανθρώπινες υπάρξεις, για το σημείο που θέλουμε να είμαστε και αυτό μπορεί να επιτευχθεί ακολουθώντας μια διαδικασία ανάπτυξης που ο Καζαντζάκης την αποκάλεσε Η Ανάβαση.

Η ανάβαση έχει τέσσερα στάδια. Αρχίζει με τη συνειδητοποίηση ότι ο άνθρωπος έχει μεγαλύτερη αξία και σπουδαιότητα από ό,τι νομίζει. Ο άνθρωπος είναι το σημείο στο οποίο το σύμπαν αποκτά συνείδηση του εαυτού του και είναι κατά μεγάλο μέρος μέσω των προσπαθειών του το ότι η ζωή κινείται προς τα εμπρός και προς τα επάνω.

Αλλά το δεύτερο στάδιο της ανάβασης είναι η συνειδητοποίηση ότι ο άνθρωπος, ανεξάρτητα από το πόσο σπουδαίος είναι, δεν είναι το κέντρο του σύμπαντος. Είμαστε απλώς ένα μέρος του όλου και θα πρέπει να χρησιμοποιήσουμε την κάθε ευκαιρία για να εξασφαλίσουμε την αλληλοεπίδρασή μας με τα άλλα μέρη του όλου, με ένα δημιουργικό τρόπο.

Στο τρίτο στάδιο της ανάβασης, αναγνωρίζουμε ότι είμαστε μέλη μιας ιδιαίτερης φυλετικής ομάδας, ή πατριάς, ή μιας εθνικής , ή πολιτιστικής ομάδας. Αισθανόμαστε την υποχρέωση να εξασφαλίσουμε ότι η ζωή αυτής της ομάδας θα εμπλουτιστεί με τη συνεισφορά που θα κάνουμε σε αυτή. Είμαστε υπεύθυνοι όχι μόνο για τη δική μας ανάπτυξη αλλά και για τον εμπλουτισμό της ομάδας. Αυτός ήταν ο λόγος που ο Καζαντζάκης ποτέ δεν ξέχασε ότι ήταν Κρητικός παρότι ταξίδεψε, έξω από την Ελλάδα, πολύ και σε πολλά μέρη της γης, ποτέ δεν ξέχασε την Κρήτη γιατί την κουβαλούσε μέσα του, στην καρδιά του και στη σκέψη του.

Αυτή η ταύτιση του ατόμου με τη φυλή του και την ομάδα του δεν είναι παρά ένα πρωταρχικό βήμα προς τη συνειδητοποίηση ότι κάθε άνθρωπος είναι πολίτης του κόσμου. Είμαστε όλοι αδέλφια γιατί γεννηθήκαμε σε μια κοινή σχέση και μια κοινή ταυτότητα. Εκτός και αν το κατανοήσουμε αυτό, ότι δηλαδή είμαστε συνδεμένοι με μια κοινή εμπειρία και μια κοινή μοίρα, δεν θα πετύχουμε τίποτα το σημαντικό σχετικά με την ανθρώπινη ανάπτυξη.

Το τέταρτο και τελικό στάδιο της ανάβασης είναι η συνειδητοποίηση ότι δεν ζούμε απλώς σε έναν προσωπικό κόσμο αλλά σε έναν φυσικό κόσμο που συνεχώς αλλάζει και αναπτύσσεται. Η γη με τους βράχους της και την πρασινάδα της, με τη χλωρίδα της και την πανίδα της, συμμετέχει με τους ανθρώπους σε μια μόνιμη μετατροπή σε όλο και υψηλότερες μορφές ζωής.

Η ανάβαση του Καζαντζάκη δεν θα πρέπει να νομιστεί ως ένα βουνό ή μια πυραμίδα που τα ανεβαίνουμε μέχρι να φτάσουμε στην κορυφή. Μάλλον,. θα πρέπει να δούμε την ανάβαση ως ένα κώνο ανεστραμμένο, ώστε οτιδήποτε και να υπάρχει μέσα του μπορεί να γυρίζει γύρω του, ανεβαίνοντας ψηλότερα και ψηλότερα και ταξιδεύοντας σε ευρύτερους και ευρύτερους κύκλους. Δεν υπάρχει κορυφή μόνο μια ατέλειωτη επέκταση προς περισσότερες και υψηλότερες μορφές ζωής.

΄Οταν συμμετέχουμε στην ανάβαση, αλλάζουμε και ο κόσμος αλλάζει μαζί μας. Βλέπουμε τα πράγματα σε ένα νέο φως και αποκτούμε μια καθαρότερη κατανόηση του νοήματος της ζωής. Συμμετέχουμε, όχι μόνο στο συνεχή αγώνα της ζωής αλλά επίσης στο θρίαμβό της, όπως κινείται μέσα από μια ατέλειωτη αλυσίδα νέων εμπειριών. Αν όμως αγνοήσουμε την ιδέα της ανάβασης υπάρχει ο κίνδυνος να στερήσουμε τον εαυτό μας και το σύμπαν από την ενεργητικότητα που χρειάζεται για να συνεχιστεί η ανάπτυξή του.

Ο Καζαντζάκης κατανοούσε, φυσικά, ότι το άτομο πρέπει να πεθάνει αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι η ανάβαση τελειώνει. Με το θάνατο, το άτομο περιπίπτει στην κατάσταση που ο Καζαντζάκης αποκάλεσε Σιωπή. Αλλά η σιωπή είναι μια θετική συμμετοχή στην ορμή της ζωής προς τα επάνω. Είναι σαν ο θάνατος να τοποθετεί το σπέρμα του ανδρός πίσω στη μήτρα της γυναίκας, όπου παραμένει αιώνια, σε μια δημιουργική αρχή. Ο Καζαντζάκης, συμπεραίνει ο Dossor, θα συμφωνούσε με το Γάλλο μυθιστοριογράφο, Colette, που πίστευε ότι η μόνη ολοκληρωμένη ανθρώπινη ύπαρξη είναι το έμβρυο, έτοιμο για τη γέννηση, ενώ μπορεί ακόμη να κολυμπά στη μήτρα."

Η μετάφραση της περίληψης έγινε από τον Χρήστο Ν. Φίφη.

* (Ο Δρ Χρήστος Ν. Φίφης είναι επίτιμος ερευνητής στη Σχολή Ιστορίας και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου La Trobe).

 

 

 

The Cyprus
 News Agency



Lapithos

 
Designed & Developed by Michael Ppiros
  COPYRIGHT 2010 Greek Community Tribune All Rights Reserved