THE ONLY GREEK NEWSPAPER PUBLISHED IN SOUTH AUSTRALIA ENGLISH ΕΛΛΗΝΙΚΑ  
   

Αρχική Σελίδα

Διεθνή

Ελλάδα

Κύπρος

Αυστραλία

Παροικιακά

Αθλητικά

Άρθρα - Απόψεις

Πολιτισμός

Ιστορία

Υγεία

Επιστίμη

Αρχείο

Ανακοινώσεις

Ποιοί Είμαστε

Επικοινωνία

Σύνδεσμοι

Φωτογραφίες

Βίντεο

 

 


Renmark Paringa Council


Ραδιοφωνικο ιδρυμα Κυπρου


Ελληνικη Ραδιοφωνια τηλεοραση

 

 

ΚΡΑΤΟΣ ΚΑΙ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΠΟΛΙΤΕΥΣΗ

(ΜΕΡΟΣ Ι)

Ήλθε ο καιρός να χωρίσουμε τα τσανάκια μας (1)

 

Μάρτιος 2012

Στην Ελληνική Πολιτεία, Εκκλησία και Κλήρος θεωρούνταν ανέκαθεν πολιτικά αναγκαίοι εξαιτίας της επιρροής που ασκούν στο λαό και κατ΄ επέκταση στο εκλογικό σώμα (2). Ταυτόχρονα, δεν πρέπει να υποτιμάται και η οικονομική δύναμη της Εκκλησίας η οποία αποτελούσε και αποτελεί πάντοτε υπολογίσιμο παράγοντα (3). Από την ανακήρυξη του Αυτοκέφαλου της Ελλαδικής Εκκλησίας το 1833, Ελληνικό Κράτος και Εκκλησία αλληλοϋποστηρίζονται και συνυπάρχουν διαμορφώνοντας ένα πλαίσιο στο οποίο η πολιτική εξουσία συχνά επενέβαινε στα εσωτερικά της Εκκλησίας και σπάνια το αντίθετο (4).

Η Διακήρυξη περί της Ανεξαρτησίας της Ελληνικής Εκκλησίας του 1833 συνιστά χωρίς αμφιβολία το πρώτο σημείο απροκάλυπτης επεμβάσεως του πολιτειακού νομοθέτη στα εσωτερικά της Εκκλησίας (5). Με την πράξη αυτή η Αντιβασιλεία κατέστησε κυριολεκτικώς υποτελή την Εκκλησία στην κρατική εξουσία (6). Η Διακήρυξη που αποτέλεσε και τον πρώτο Καταστατικό Χάρτη της Εκκλησίας όριζε ότι η Ορθόδοξος Ανατολική Αποστολική Εκκλησία του Βασιλείου της Ελλάδος ήταν ανεξάρτητη και αυτοκέφαλη, διατηρώντας μόνο δογματική ενότητα με τις υπόλοιπες ορθόδοξες Εκκλησίες. Με αυτό τον τρόπο, η Εκκλησία αποκτούσε κεφαλή το μονάρχη, ο οποίος και διόριζε την υπέρτατη εξουσία της, την πενταμελή Σύνοδο, που αποτελούνταν από τρεις αρχιερείς, ενώ τα δύο άλλα μέλη μπορεί να ήταν απλοί ιερείς. Τέλος, ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη δεσμευτικότητα την οποία είχε η έγκριση του μονάρχη για την ισχύ των πράξεων της Συνόδου, δεδομένου ότι ουδεμία πράξη της δεν ήταν έγκυρη αν δεν λαμβάνονταν παρουσία του βασιλικού επιτρόπου. Κατ΄ αυτό τον τρόπο θεμελιώθηκε η πολιτειοκρατική αντίληψη, που στην ουσία υπέτασσε την Εκκλησία στην αρχή της νόμω κρατούσης πολιτείας (7).

Από εκεί και στο εξής, οι επεμβάσεις της Ελληνικής Πολιτείας στα εσωτερικά της Εκκλησίας ποικίλουν και έχουν εντάσεις και περιόδους ειρηνικής συμβίωσης αναλόγως με τον εκάστοτε πολιτικό περίγυρο. Χαρακτηριστικά, σε όλες τις περιόδους πολιτικών κρίσεων οι επεμβάσεις της Πολιτείας ήταν απροκάλυπτες (8). Το ίδιο απροκάλυπτη (9) ήταν και η επέμβαση κατά τη διάρκεια της επταετίας (10). Άμεσα μετά την κατάληψη της εξουσίας, οι συνταγματάρχες με συνοπτικές διαδικασίες ανέδειξαν νέο Αρχιεπίσκοπο Αθηνών ο οποίος, όπως και το πλείστον των μητροπολιτών, στήριξε απροκάλυπτα το δικτατορικό καθεστώς (11).

Το ενδοχουντικό πραξικόπημα της 25ης Νοεμβρίου 1973 δεν άφησε ανέγγιχτη ούτε την Ιεραρχία (12). Το νέο πρόεδρο της Δημοκρατίας, στρατηγό Γκιζίκη, όρκισε ο Αρχιεπίσκοπος Ιωαννίνων Σεραφείμ. Κατόπιν αυτής της εξελίξεως ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Ιερώνυμος μη έχοντας την υποστήριξη του νέου καθεστώτος οδηγήθηκε σε παραίτηση. Με συνοπτικές διαδικασίες τοποθετήθηκε Αρχιεπίσκοπος Αθηνών ο Σεραφείμ (13) ο οποίος παρέμεινε μέχρι το θάνατό του το 1998 (14).

Στη Μεταπολίτευση και με νωπές ακόμη τις μνήμες της δικτατορίας, του Ελλάς Ελλήνων Χριστιανών και της ιερωνυμικής περιόδου με τα έκτακτα ιεροδικεία και την καταπάτηση κάθε νομιμότητας, το σύνολο των πολιτικών δυνάμεων έθεσε το ζήτημα του χωρισμού Εκκλησίας Πολιτείας (15). Το θέμα τέθηκε κατά τη συζήτηση του άρθρου 3 του συντάγματος. Ο Ανδρέας Παπανδρέου είχε δηλώσει: Πιστεύουμε στον πλήρη διαχωρισμό Εκκλησίας και Πολιτείας. Πρέπει η Εκκλησία να πάψει να είναι παράρτημα του Κράτους, χωρίς βέβαια να γίνει Κράτος εν Κράτει. Ταυτόχρονα, στο σχέδιο Συντάγματος που είχε προτείνει το ΠΑΣΟΚ ανέφερε: Το σύστημα της νόμω κρατούσης Πολιτείας ενώ ισχύει περισσότερο από έναν αιώνα δεν κατόρθωσε ούτε την Εκκλησία να κάνει καλύτερη, ούτε και το κράτος να το απαλλάξει από τις προστριβές και συγκρούσεις με τους λειτουργούς της. ..όλα αυτά αποβαίνουν σε βάρους του σκοπού της ενίσχυσης και της διατήρησης σε υψηλό ηθικό και πνευματικό βάθρο της Ελληνικής Ορθόδοξης ΕκκλησίαςΤο ΠΑΣΟΚ είχε ήδη στην ιδρυτική του διακήρυξη τονίσει την ανάγκη του οριστικού διαχωρισμού κράτους εκκλησίαςΠροτείνουμε κατά συνέπεια 1) Να καταργηθούν οι παράγραφοι που αναφέρονται στην επικρατούσα θρησκεία εν Ελλάδι, στα δόγματα και στη διοίκηση της Ελληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίας (16). Με τα παραπάνω μέτρα το Κίνημα θεωρούσε ότι θα επέρχονταν ο οριστικός χωρισμός Πολιτείας - Εκκλησίας, αφού όπως ανέφερε και ο εισηγητής της μειοψηφίας Δημήτρης Τσάτσος: Η ορθοδοξία δεν χρειάζεται νομικά δεκανίκια ούτε του Συντάγματος ούτε του κοινού νομοθέτη. Αρκούν οι δικές της δυνάμεις, η πίστη των πιστών (17).

Θετική επί της αρχής ήταν και η θέση της κυβέρνησης Καραμανλή (18). Όμως η εκπρόσωποί της επικαλέστηκαν την παράδοση, για να μη προχωρήσει εκείνη τη στιγμή ο χωρισμός (19). Συγκεκριμένα ο Χαράλαμπος Καραπιπέρης, εισηγητής πλειοψηφίας θεωρούσε ότι δεν έπρεπε να πραγματοποιηθεί ο χωρισμός Πολιτείας Εκκλησίας γιατί: α) Το ζήτημα των σχέσεων Πολιτείας και Εκκλησίας στην Ελλάδα είναι ιδιότυπο. β) Από τον διαχωρισμό μπορούσε να υπάρξει διάσπαση της Εκκλησίας σε επιμέρους ομάδες. γ) Θα προέκυπτε απαξίωση της Ορθοδόξου Εκκλησίας από το λαϊκό έρεισμα. Και τέλος δ), το αποτέλεσμα θα είχε δυσμενείς επιπτώσεις και για το έθνος αλλά και την χριστιανική ορθόδοξη πίστη (20).

 

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

1. Κωνσταντίνος Καραμανλής προς Μητροπολίτη Μυτιλήνης το 1978, στο Γ. Καραγιάννης. Μια ιστορία χαμένων ευκαιριών. Το Βήμα 13/02/2005.

2. Ι. Πέτρου. Εκκλησία και Πολιτική. Αφοί Κυριακίδη 1992, σελ 171

3. Ουδείς -ούτε καν η Πολιτεία- μπορεί να γνωρίζει, το ακριβές μέγεθος της εκκλησιαστικής περιουσίας, αφού τη διαχειρίζονται περί τα 10.000 ΝΠΔΔ (ναοί, μητροπόλεις, προσκυνήματα κ.ά.). Ο πρόεδρος της Εκκλησιαστικής Κεντρικής Υπηρεσίας Οικονομικών, Μητροπολίτης Ιωαννίνων Θεόκλητος, δήλωσε πως η περιουσία της Εκκλησίας, σύμφωνα με πρόσφατες τραπεζικές εκτιμήσεις, ανέρχεται σε 702.160.000 ευρώ. Ωστόσο, αρκετοί αναλυτές ανεβάζουν το μέγεθός της σε επίπεδα από 2 έως 15 δισ. ευρώ. Ν. Δασκαλοπούλου. Η εκκλησιαστική περιουσία. Ελευθεροτυπία, Έψιλον, 07/02/2010. Άξιο αναφοράς είναι ότι για την αντιμετώπιση της σημερινής οικονομικής κρίσης (2010) ο Πρωθυπουργός κάλεσε τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών στο Υπουργικό Συμβούλιο με σκοπό την έμπρακτη οικονομική βοήθεια της Εκκλησίας προς την Πολιτεία.

4. Η επέμβαση της Εκκλησίας στα εσωτερικά της Πολιτείας εγκαινιάστηκε στο διάστημα της ηγεσίας της από το Μητροπολίτη Αθηνών Χριστόδουλο (1997-2008) με το θέμα των ταυτοτήτων. Ο διάδοχός του όμως Χρυσόστομος δεν φαίνεται να ασπάζεται τέτοιες ιδέες.

5. Για τα αιτίες και τα γεγονότα που οδήγησαν στο αυτοκέφαλο της Εκκλησίας της Ελλάδος περισσότερα στο Charles A. Frazee. Ορθόδοξος Εκκλησία & Ελληνική Ανεξαρτησία 1821-1952. Δόμος 1987, σελ 119-160.

6. Η Διακήρυξης αυτή αποτέλεσε στην πράξη και τον πρώτο Καταστατικό Χάρτη της Εκκλησίας της Ελλάδος, με βάση τις διατάξεις του οποίου διοικήθηκε ουσιαστικά από την Πολιτεία μέχρι το 1852. Ι. Μ. Κονιδάρης Ο Τόμος (1850), η Πράξη (1928) και το Σύνταγμα, Γ΄- Δ΄ μέρος. Το Βήμα, 14/09/ 2008.

7. Γ. Καραγιάννης. Εκκλησία και Κράτος. Το Ποντίκι 1997, σελ 13-4.

8. Ανέφερε ο Ευάγγελος Παπανούτσος στη Βουλή: Από την απελευθέρωση της χώρας, από το 1821 και εδώ, έχουν δημιουργηθεί εντελώς ιδιόρρυθμες σχέσεις μεταξύ της Εκκλησίας και της Πολιτείας. Και αυτές οι ιδιόρρυθμες σχέσεις έχουν γίνει αιτία να προκαλείται κατά τακτά σχεδόν χρονικά διαστήματα μια βαθύτατη κρίση εις τους κόλπους της εκκλησίας. Πρακτικά των συνεδριάσεων της ολομέλειας της Βουλής των συζητήσεων επί του Συντάγματος 1975. Βουλή των Ελλήνων Ε΄ Αναθεωρητική. Περίοδος Α΄, Σύνοδος Α΄, Αθήνα- Αύγουστος 1975 σελ 393. Χαρακτηριστικές ήταν οι επεμβάσεις στα εσωτερικά της Εκκλησίας και οι αλλαγές Μητροπολιτών κατά την περίοδο του Εθνικού Διχασμού και της Κατοχής.

9. Περισσότερα για τη σταδιοδρομία του Ιερώνυμου Κοτσώνη, ο οποίος κατάγονταν από φτωχή οικογένεια της Τήνου, θήτευσε κοντά στο Μητροπολίτη Χρύσανθο και κατάφερε να αναδειχτεί σε Μητροπολίτη Αθηνών στη βιογραφία του από έναν αφοσιωμένο συνεργάτη και θαυμαστή του. Μητροπολίτου Αττικής και Μεγαδίδος Νικοδήμου. Ιερώνυμος Κοτσώνης. Αθήνα 1990, σελ 255-286 και 622-646. Ο βιογράφος του ισχυρίζεται ότι ο Ιερώνυμος δεν επιδίωκε την αναρρίχηση στον Μητροπολιτικό θρόνο. Όμως όλα τα στοιχεία συνηγορούν στο αντίθετο. Όλες οι προδιαγραφές των συνταγματαρχών συνέκλιναν στον Ιερώνυμο. Πρώτα πρώτα η σχέση του με τα Ανάκτορα και οι διασυνδέσεις του με τις παρεκκλησιαστικές οργανώσεις. Ο Ιερώνυμος συνεργάζονταν και θαύμαζε τη Ζωή, ενώ οι συνταγματάρχες προτιμούσαν το Σωτήρα (Παττακός, Κόλλιας, Καλαμποκιάς) και άλλες παρόμοιες οργανώσεις (Αγαπητίδης, Πάτρας, Δημητράς). Όσο για τις απόψεις του, ήταν γνωστός αντικομουνιστής. Χαρακτηριστική είναι η ανακοίνωση της εκλογή του. Εν εκ των πρώτων μελημάτων της Εθνικής Κυβερνήσεως ήτο και η τοποθέτησις επικεφαλής της Εκκλησίας της Ελλάδος ενός αξίου και Θεοπνεύστου ηγήτορος. Φυσικά ο Ιερώνυμος δεν ήταν αγνώμων. Υποστήριξε με όλες του τις δυνάμεις τους ευεργέτες πραξικοπηματίες του. Έφτασε στο σημείο να απονείμει στον Παπαδόπουλο τον Χρυσούν Σταυρόν του Ιδρυτού της Εκκλησίας της Ελλάδος Αποστόλου Παύλου. Περισσότερα στο Ο Ιός. Ιερά Σταγονίδια. Ελευθεροτυπία. 20/09/1998.

10. Ο Ιός. Ιερά Σταγονίδια. Ελευθεροτυπία. 20/09/1998.

11. Ο Ιερώνυμος αναδείχθηκε σε σοβαρό παράγοντα της δημόσιας ζωής, εκπροσωπώντας στην πρώτη φάση την ενότητα Παλατιού-Χούντας και νομιμοποιώντας στη δεύτερη φάση, μετά το βασιλικό πραξικόπημα, την απόλυτη επικράτηση της τυραννίας. R. Eder. Greek Junta acts to Purge Bishops and Rule Church. New York Times, May 11, 1967.

12. Το καθεστώς της Επταετίας κατήργησε με Συντακτική Πράξη τον Καταστατικό Χάρτη της Εκκλησίας διά του οποίου καθορίζονταν μεταξύ των άλλων και η συγκρότηση της διοικήσεως της Εκκλησίας. Έθεσε εκτός νόμου την Ιεραρχία της Εκκλησίας παύοντας την ως τότε Διαρκή Ιερά Σύνοδο και διόρισε επταμελή Αριστίδην Σύνοδο. Με την Πράξη αυτή στην ουσία καταργούσε τόσο το Συνοδικό Τόμο του 1850 όσο και την Πατριαρχική Πράξη του 1928. Μητροπολίτου Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου κ. Ιερόθεου. Η συγγνώμη της Εκκλησίας για την Επταετία. Ελευθεροτυπία 28/05/2001.

13. Ταυτόχρονα με την παραίτηση του Ιερώνυμου, η δημιουργία μιας νέας ισχυρής ηγετικής ομάδας αποτέλεσε έναν από τους βασικούς στόχους του νέου προκαθημένου. Άμεσα απομακρύνθηκαν οι στενοί συνεργάτες του Ιερώνυμου, οι σημερινοί αρχιεπίσκοποι Αλβανίας κ. Αναστάσιος, Αμερικής κ. Δημήτριος και ο Μητροπολίτης Κορέας κ. Σωτήριος, ενώ ακολούθησε η έκπτωση 12 ιεραρχών. Μαρία Αντωνιάδου. Κρατάει χρόνια αυτή η βεντέτα. Το Βήμα, 04/03/2007.

14. Κ. Τσαούσης. Μια ζωή αντάρτης. Το Βήμα 12/04/1998.

15. Ανέφερε ο εισηγητής της πλειοψηφίας για το Σύνταγμα του 1975 Χαράλαμπος Καραπιπέρης: Η επικρατούσα εν Ελλάδι Ορθόδοξος Εκκλησία παρεσύρθη εις τη δίνη του αποπροσανατολισμού των πνευματικών θεσμών και δεν ηδυνήθη κατά την περίοδο της δικτατορίας να διαδραματίσει θετικό ρόλο εις την εθνική αφύπνιση, διότι δια αλλεπάλληλων αυθαιρέτων παρεμβάσεων της Δικτατορίας διασπασθεί και αποδυναμώθηκε η ενότης της ιεραρχίας. Πρακτικά των συνεδριάσεων της ολομέλειας της Βουλής των συζητήσεων επί του Συντάγματος 1975. Βουλή των Ελλήνων Ε΄ Αναθεωρητική. Περίοδος Α΄, Σύνοδος Α΄, Αθήνα- Αύγουστος 1976, σελ 398.

16. Το σχέδιο Συντάγματος του ΠΑΣΟΚ 1975 στο Το Σύνταγμα της Ελλάδας. Το Ποντίκι 1987, σελ 252.

17. http://tosyntagma.ant-sakkoulas.gr/vivlio/item.php?id=352.

18. Ανέφερε ο Παναγιώτης Ζέπος υπουργός Παιδείας: Το σύστημα του χωρισμού Εκκλησίας και Πολιτείας πράγματι εστήριξα ως θεωρητικώς ορθότερο. Υπό τας παρούσας συνθήκας και λόγω της παραδόσεως που υπάρχειείναι δύσκολο να εκφύγομεν αυτή τη στιγμή από το κρατούν σύστημα. Πρακτικά των συνεδριάσεων της ολομέλειας της Βουλής των συζητήσεων επί του Συντάγματος 1975. Βουλή των Ελλήνων Ε΄ Αναθεωρητική. Περίοδος Α΄, Σύνοδος Α΄, Αθήνα- Αύγουστος 1975 σελ 419. Επίσης ο Χαράλαμπος Καραπιπέρης εισηγητής πλειοψηφίας ανέφερε: Η απάλειψη εκ της επικεφαλίδας του Σχεδίου Συντάγματος της επικλήσεως του ονόματος της Αγίας και Ομοουσίου και Αδιαιρέτου Τριάδας, υποδηλεί την τοιαύτην διαφοροποίηση πνεύματος, διότι αι ακολουθούσαι συνταγματικαί διατάξεις θεσπίζονται όχι εν ονόματι της Αγίας Τριάδας αλλά εν ονόματι των δικαιωμάτων του ανθρώπου. Πρακτικά των συνεδριάσεων της ολομέλειας της Βουλής των συζητήσεων επί του Συντάγματος 1975. Βουλή των Ελλήνων Ε΄ Αναθεωρητική. Περίοδος Α΄, Σύνοδος Α΄, Αθήνα- Αύγουστος 1976, σελ 398.

19. Γ. Καραγιάννης. Μια ιστορία χαμένων ευκαιριών. Το Βήμα 13/02/2005.

20. Πρακτικά των συνεδριάσεων της ολομέλειας της Βουλής των συζητήσεων επί του Συντάγματος 1975. Βουλή των Ελλήνων Ε΄ Αναθεωρητική. Περίοδος Α΄, Σύνοδος Α΄, Αθήνα- Αύγουστος 1976, σελ 400-1

 

 

 

The Cyprus
 News Agency



Lapithos

 
Designed & Developed by Michael Ppiros
  COPYRIGHT 2010 Greek Community Tribune All Rights Reserved