THE ONLY GREEK NEWSPAPER PUBLISHED IN SOUTH AUSTRALIA ENGLISH ΕΛΛΗΝΙΚΑ  
   

Αρχική Σελίδα

Διεθνή

Ελλάδα

Κύπρος

Αυστραλία

Παροικιακά

Αθλητικά

Άρθρα - Απόψεις

Πολιτισμός

Ιστορία

Υγεία

Επιστίμη

Αρχείο

Ανακοινώσεις

Ποιοί Είμαστε

Επικοινωνία

Σύνδεσμοι

Φωτογραφίες

Βίντεο

 

 


Renmark Paringa Council


Ραδιοφωνικο ιδρυμα Κυπρου


Ελληνικη Ραδιοφωνια τηλεοραση

 

 

Η έναρξη της Επανάστασης του 1821

Χρήστος Ν. Φίφης

Drymon9@gmail.com

 

Μάρτιος 2012

Η 25η Μαρτίου έχει καθιερωθεί ως η Εθνική εορτή της Ελλάδας, ως η ημέρα κήρυξης της απελευθερωτικής επανάστασης του 1821. Οι μαθητές στα σχολεία μαθαίνουν ότι στις 25 Μαρτίου, ημέρα του Ευαγγελισμού, οι Πελοπονήσιοι ηγέτες και ήρωες του απελευθερωτικού αγώνα συγκεντρώθηκαν στο Μοναστήρι της Αγίας Λαύρας και ο Μητροπολίτης Παλαιών Πατρών Γερμανός τους όρκισε και ευλόγησε τα όπλα του αγώνα. Η επιλογή της 25η Μαρτίου είναι μια συμβατική ημερομηνία για τη θρησκευτικά συμβολική της σημασία, αλλά ιστορικά δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Την ημέρα της 25ης Μαρτίου ο Π. Π. Γερμανός δεν βρισκόταν στην Αγία Λαύρα και υπάρχουν διάφορες άλλες ημερομηνίες που προηγήθηκαν και είναι πράγματι σημαντικές για την έναρξη της Επανάστασης. Η 25η Μαρτίου είχε πράγματι επιλεγεί ως η ημερομηνία έναρξης αλλά η Επανάσταση άρχισε νωρίτερα.

Ας ανατρέξουμε στα γεγονότα. Η Επανάσταση ήταν εξέλιξη των νέων ιδεών του 18ου αιώνα με την Αμερικανική και Γαλλική Επανάσταση και τις διακηρύξεις του Ρήγα Φεραίου. ΄Αρχισε να προετοιμάζεται από τη Φιλική Εταιρεία που ιδρύθηκε το 1814 στην Οδησσό. Η Εταιρεία μυούσε τα μέλη της για την σχεδιαζόμενη Επανάσταση, αλλά περιέπλεκε με ασάφεια και προσδοκίες το ζήτημα της ηγεσίας της, που υπαινικτικά αφηνόταν να εννοηθεί ότι αποτελούνταν από τον ίδιο τον Τσάρο της Ρωσίας. Η Εταιρεία επιζήτησε ανεπιτυχώς την ηγεσία του Ιωάννη Καποδίστρια, Υπουργού Εξωτερικών του Τσάρου. Τελικά, ο αντιπρόσωπος της Εταιρείας Εμμανουήλ Ξάνθος πρόσφερε την ηγεσία στον Αλέξανδρο Υψηλάντη, αξιωματικό και υπασπιστή του Τσάρου, που την αποδέχτηκε τον Απρίλιο του 1820 και άρχισε αμέσως τις ενέργειες για την προετοιμασία, γράφοντας σε σημαντικά στελέχη της Εταιρείας να είναι έτοιμοι.

Η ευκαιρία δόθηκε με την επανάσταση του Αλή Πασά εναντίον του σουλτάνου Μαχμούτ ΙΙ το καλοκαίρι του 1820, ένα γεγονός που θεωρήθηκε να ευνοεί την επανάσταση γιατί τουρκικά στρατεύματα από την Πελοπόνησο στάλθηκαν στην Ήπειρο και εντός της Οθωμανικής αυτοκρατορίας δημιουργούνταν μια κατάσταση εμφυλίου πολέμου. Ο Σουλτάνος επιζήτησε τη βοήθεια και των Σουλιωτών, εναντίον του μεγάλου τους εχθρού Αλή Πασά, υποσχόμενος σαυτούς την επιστροφή της ορεινής πατρίδας τους, του Σουλίου. Όταν όμως ο Αλής στριμώχθηκε στα Γιάννινα, οι Τούρκοι αρνήθηκαν στους Σουλιώτες την επιστροφή του Σουλίου. Οι Σουλιώτες εγκατέλειψαν τον τουρκικό στρατό και διαπραγματεύτηκαν με τον Αλή Πασά την επιστροφή της πατρίδας τους, από αυτόν. Ο Αλής, κάτω από τις πιέσεις που αντιμετώπιζε συμφώνησε αμέσως, και στις 6 Δεκεμβρίου 1820 οι Σουλιώτες άλλαξαν στρατόπεδο πηγαίνοντας εναντίον του Σουλτάνου. Ο Αμερικανός φιλέλληνας Χάου θεωρεί ότι η επανάσταση των Ελλήνων κατά των Τούρκων άρχισε από αυτή την ημερομηνία. Η Επανάσταση, όμως, ήταν κάτι το ευρύτερο, δεν περιοριζόταν στην τύχη του Σουλίου.

Για να στρέψει επίσης αλλού την προσοχή του Σουλτάνου, ο Υψηλάντης με τον λίγο και πρόχειρα προετοιμασμένο στρατό του διάβηκε τον Φεβρουάριο του 1821 (με το Ιουλιανό ημερολόγιο) τον ποταμό Προύθο στα σύνορα της Ρωσίας με τις παραδουνάβιες ηγεμονίες που αποτελούσαν υποτελείς κτήσεις της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Η Επανάσταση στις παραδουνάβιες χώρες διατηρήθηκε για λίγους μήνες αλλά τελικά τα τουρκικά στρατεύματα πέρασαν τον Δούναβη και την κατέστειλαν. Οι άλλες περιοχές που μπήκαν στην Επανάσταση, τους πρώτους μήνες του 1821, ήταν στη Νότια Ελλάδα. Μεταξύ των άλλων είχε σταλεί στην Πελοπόνησο ο απόστολος της Φιλικής Εταιρείας Αρχιμανδρίτης Παπα-Φλέσσας, ο οποίος προσπαθούσε να πείσει και να ενθουσιάσει τους εκεί δισταχτικούς φιλικούς για την ανάγκη γρήγορης έναρξης του αγώνα.

Δυο συναντήσεις που έγιναν περί το τέλος Ιανουαρίου του 1821 αποφάσισαν τη γρήγορη εξέγερση. Η πρώτη έγινε στη Λευκάδα, μέρος του Αγγλικού Προτεκτοράτου. Συμμετείχαν δέκα καπετανέοι της Ρούμελης, ο Μανιάτης Ηλίας Μαυρομιχάλης, αντιπροσωπεύοντας τον πατέρα του Πετρόμπεη και ο Γιακουμάκης Τομπάζης, αντιπροσωπεύοντας τους νησιώτες νατυτικούς φιλικούς. Ορίστηκε ως ημερομηνία εξέγερσης η 25η Μαρτίου και ο Οδυσσέας Ανδρούτσος ως στρατιωτικός αρχηγός της Ανατολικής Στερεάς και ο Γεώργιος Βαρνακιώτης της Δυτικής. Η δεύτερη συνάντηση έγινε την ίδια περίοδο (26-30 Ιανουαρίου 1821) στη Βοστίτσα (σημερινό Αίγιο) με το πρόσχημα εκκλησιαστικοδιοικητικών συζητήσεων για διαφορές δυο μοναστηριών, για να αποφύγουν την προσοχή των Τούρκων. Συμμετείχε ο Παπαφλέσσας, τέσσερις επίσκοποι με προεξάρχοντα τον Π. Π Γερμανό και άλλοι φιλικοί, τοπικοί πρόκριτοι. Στη συγκέντρωση ο οπλοφορών Παπαφλέσσας μίλησε με ενθουσιασμό για την ανάγκη γρήγορης εξέγερσης στις 25 Μαρτίου, αλλά συγκρούστηκε με τον Γερμανό που τον επιτίμησε, αποκαλώντας τον Αρχιμανδρίτη εξωλέστατον και απατεώνα.

Ο Γερμανός, απηχών τις συντηρητικές δυνάμεις των τοπικών προκρίτων, εξέφρασε επιφυλάξεις για την ετοιμότητα των Ελλήνων για επανάσταση και (δυσπιστώντας προς τον Παπαφλέσα) πρότεινε να ζητηθούν περισσότερες διευκρινήσεις από τους ηγέτες της Φιλικής Εταιρείας. Ο Φωτάκος (πρώτος υπαπσπιστής του Κολοκοτρώνη) σημειώνει στα Απομνημονεύματά του, ο σκοπός της μυστικής συνάντησης της Βοστίτσης ήτο να περιστείλει την επανάστασιν, διότι δεν ήτο, ως έλεγαν ακόμη καιρός, και να περιορίσουν εις κάνα μοναστήριον τον Αρχιμανδρίτη Φλέσσα, ως άνθρωπον ταραξίαν και επίφοβον, (σ. 13). Γρήγορα όμως τέθηκαν προ του διλήμματος να πάνε στην Τρίπολη που τους καλούσε ο Τούρκος διοικητής της Πελοπονήσου ή να αρνηθούν και να κινήσουν υποψίες. Αποφάσισαν να μην μεταβούν στην Τρίπολη γιατί φοβούνταν ότι ο τοποτηρητής του Χουρσίτ Πασά θα τους κρατούσε ομήρους αλλά να μεταχειριστούν διάφορες δικαιολογίες και να κρύβονται. Στο μεταξύ ο Παπα-Φλέσσας πέρασε στη Μάνη και ενώθηκε με τον Πετρόμπεη και τον Κολοκοτρώνη, ο οποίος είχε φτάσει από τη Ζάκυνθο στις 6 Ιανουαρίου.

Διάφοροι φιλικοί, των ιδεών Παπαφλέσσα, θέλοντας να εξασφαλίσουν και να επιταχύνουν την κήρυξη της Επανάστασης οργάνωναν δολοφονίες Τούρκων φοροεισπρακτόρων. ΄Ετσι οι εχροπραξίες άρχισαν περί τα μέσα Μαρτίου (με το Ιουλιανό ημερολόγιο). Οι Μανιάτες, μετά την εξέγερση στην Αερόπολη στις 17 Μαρτίου, με τον Κολοκοτρώνη και τον Παπαφλέσσα απελευθέρωσαν την Καλαμάτα στις 23 Μαρτίου, και ο Κολοκοτρώνης με τον Παπαφλέσσα κατευθύνθηκαν προς την Αρκαδία. Στην Αχαΐα, τα Καλάβρυτα επαναστάτησαν στις 22 Μαρτίου και στις 23 η Πάτρα, στην οποία έφθασε στις 26 ο Π.Π.Γερμανός και έδωσε επαναστατική διακήρυξη προς τα ξένα προξενεία, με ημερομηνία 23 Μαρτίου.

Ούτε ο Κολοκοτρώνης, αλλά ούτε ο Μακρυγιάννης, ο Φωτάκος ή ο ίδιος ο Π. Π. Γερμανός αναφέρουν τίποτα στα Απομνημονεύματά τους, περί κήρυξης επανάστασης στις 25 Μαρτίου στην Αγία Λαύρα. Ο Μακρυγιάννης αναφέρει ότι τις μέρες εκείνες, Μάρτιος 1821, βρισκόταν στην Πάτρα, δήθεν ως πραματευτής αλλά στην πραγματικότητα, ως απεσταλμένος των Αρτινών να μάθει νέα και να λάβει οδηγίες για την επικείμενη επανάσταση. Ως επισκέπτης στην Πάτρα μας δίνει ορισμένες προσωπικές του εικόνες, από τους κινδύνους που αντιμετώπισε, αλλά και από την πόλη που έπαιρνε τα όπλα και αντιμετώπιζε ήδη τα δεινά του πολέμου:

Τον Μάρτιον μήνα, τα 1821, πήρα κάμποσα χρήματα και πέρασα εις την Πάτρα. Οι Τούρκοι υποψιασμένοι, να βλέπαν Ρουμελιώτη, κινδύνευε... Αφού πήγα εις τ Αργαστήρι του, μου είπε ο έμπορος: Ψώνισε ό,τι θέλεις και ό,τι σε βαστάξη η ψυχή πλέρωσε... Τον ρώτησα αν είναι άργητα ακόμα και αν έχουν ετοιμασίες. Μού είπε: Οι Τούρκοι άρχισαν να υποπτεύονται και δεν είναι δέκα ημέρες όπου ζήτησαν ένα δάνειον και τους έδωσα εκατόν πενήντα χιλιάδες γρόσια ως δανεικά να τους αποκοιμάμε. ΄Ομως μου λέγει, το πράμα δεν δέχεται άργητα. Του λέγω: Σαν είναι αυτό, τι ετοιμασία έχετε; Μού είπε: Του Κολοκοτρώνη στείλαμε κάμποσα χρήματα εις την Ζάκυνθο και ήρθε με καμμίαν τριανταριά ανθρώπους και είναι εις την Μάνην. Και άλλην ετοιμασία δεν έχομε.Του λέγω: Αυτά τα χρήματα όπου βλέπω θεμωνιά τάλλαρα... δεν τα στέλνεις πουθενά να χρησιμέψουν δια του λόγου σου και δια την πατρίδα; Μου λέγει: Τι στοχάζεσαι, αυτό το Ρωμαίγικο θα κάμη άργητα να γένη; Θα κοιμηθούμε με τους Τούρκους και θα ξυπνήσουμε με τους Ρωμαίγους. Είπα και εγώ: Μεγάλοι άνθρωποι, ξέρετε μεγάλα πράγματα. Εγώ μικρός, ξέρω ολίγα, κάμετε ό,τι σας φωτίση ο Θεός....΄Υστερα με πήγανε κι ανταμώθηκα με τον Δυσσέα και του είπα όλα τα τρέχοντα... Και(ο Οδυσσέας) ανεχώρησε τη νύχτα...

Σε δυο μέρες χτύπησε ντουφέκι στην Πάτρα (23 Μαρτίου). Οι Τούρκοι κάμαν κατά το κάστρο και οι Ρωμαίγοι την θάλασσα... Εις τη Ντογάνα κουβαλιώνταν ο κόσμος και γιόμωσε η θάλασσα γυναικόπαιδα, ως το λαιμό μέσα. Τότε βλέπω τον φίλο μου τον πραματευτή, έφερνε στο να του χέρι την φαμελιά του και στ άλλο τα παιδιά του και τίποτας άλλο από τόσον βίον οπού χε όπου θα ξύπναγε να βρη Ρωμαίϊκον. Μεγάλοι άνθρωποι, μεγάλα λάθη, οι μικροί θα κάμουν μικρά. Τους πήρα και τους πήγα μέσα εις το καράβι και τους παρηγορούσα... Την άλλη μέρα...πέρασα εις Μισολόγγι.

Ο αγώνας, που στην Πάτρα, όπως και στην Καλαμάτα, άρχισε στις 23 Μαρτίου, δεν ήταν σύντομος. Για όλη την Ελλάδα κράτησε οχτώ πολυαίμακτα χρόνια.

 

(Ο Δρ Χρήστος Ν. Φίφης είναι επίτιμος ερευνητής στη Σχολή Ιστορίας και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου La Trobe.)

 

 

 

The Cyprus
 News Agency



Lapithos

 
Designed & Developed by Michael Ppiros
  COPYRIGHT 2010 Greek Community Tribune All Rights Reserved